( 99 ) 



en bocche gerangschikt zijn en die dus op radiale spleten 

 wijzen. Voor het overige liggen zij vrij onregelmatig ver- 

 , spreid. 



Beschouwen wij nu den aard der eruptieproducten van 

 beide vulkanen, dan vinden wij een merkwaardig verschil. 

 De lava en de overige uitwerpselen van den Semeroe zijn 

 alleen hyperstlieenandesiet. 



Die van den Lemongan zoowel als van den Taroeb, van 

 den centraalkrater zoowel als van de parasitische kegeltjes 

 en bocche, zijn uitsluitend bazalt. 



In April 1885 is dus bijna op hetzelfde oogenblik op 

 twee punten, slechts 48 kilometer van elkander verwijderd, 

 het eene 3600 meter, het andere slechts 1660 meter boven 

 zee, lava veor den dag gekomen van zeer verschillende che- 

 mische en mineralogische samenstelling. 



Uit de waarneming, dat in den tegenwoordigen tijd door 

 Java's vulkanen geen lava geleverd werd, is wel eens de 

 gevolgtrekking gemaakt, dat de vulkanische werkzaamheid 

 op dit eiland aan het afnemen was. 



De eruptie van Krakatau in 1883 is wel het sterkste 

 bewijs hiertegen. 



Omgekeerd zou men nu ook kunnen beweren, dat het 

 feit, dat uit Java's hoogsten bergtop weer lava gevloeid is, 

 er op wijst, dat we aan den ingang staan van eene periode 

 van verhoogde werkzaamheid der vulkanen. 



Deze gevolgtrekking kan echter evenmin worden toege- 

 geven. 



Het al of niet overvloeien van lava is namelijk geen 

 directe maatstaf, waarnaar de intensiteit der vulkanische 

 werkzaamheid kan beoordeeld worden. 



Zeker is eene zeer aanzienlijke spanning noodig om eene 

 lavazuil tot 3600 meter boven zee op te drijven. Maar bij 

 de eruptie van Krakatau in 1883 zijn nog veel grootere 

 krachten in het spel geweest, en toch zijn toen op 50 meter 

 boven zee geen werkelijke lavastroomen naar buiten gevloeid. 



7* 



