( 306 ) 



quotiënten — en — . En dit is net geval, wanneer er 



een snelheids-potentiaal bestaat ; de twee uitdrukkingen zijn 

 dan aan elkander gelijk. 



Stokes bewijst nu dat, zoodra udx + vdy -f- wdz een 

 volledige differentiaal is, in alle gevallen de in § 4 be~ 

 schouwde draaiing van het golffront eene aberratie ten ge- 

 volge heeft, zooals die wordt waargenomen. 



§ 6. Intussen en moet daarbij worden aangenomen, dat 

 de aether nabij het aardoppervlak volkomen in snelheid 

 met de aarde overeenstemt. Deze voorwaarde is echter met 

 het bestaan van een snelheidspotentiaal in strijd. 



In de hydrodynamica wordt nl. geleerd, dat de beweging 

 eener onsamendrukbare vloeistof, die zich rondom een ge- 

 sloten oppervlak tot in het oneindige uitstrekt, geheel be- 

 paald is, wanneer men weet, dat er een snelheidspotentiaal 

 is, en wanneer bovendien in elk punt van dat oppervlak 

 de snelheid in de richting der normaal is gegeven, terwijl 

 op oneindigen afstand de snelheid moet zijn. Deze stel- 

 ling kunnen wij op de beweging van den aether rondom 

 de aarde toepassen, ook zonder daarmede nog aan den aether 

 eenige eigenschap der gewone vloeistoffen toe te kennen, 

 want de stelling is van zuiver cynematischen aard; alleen 

 de onsamendrukbaarheid van den aether nemen wij aan, 

 maar dit doet feitelijk elke theorie. 



Wanneer wij dus den eisch stellen, dat de aether een 

 snelheidspotentiaal bezit en dat overal aan het oppervlak 

 der aarde de snelheidscomponenten van den aether en van 

 de aarde in de richting der normaal dezelfde zijn, hebben 

 wij de beweging van den aether reeds geheel bepaald. 



Maar in tangentiale richting zal de 

 snelheid van den aether dan niet met 

 die der aarde overeenstemmen. 



Beschouwen wij de aarde als een 

 bol met den straal R, (Fig. 6), 

 onderstellen wij, dat zij met de snel- 

 heid g in de richting der a>as voort- 

 gaat, kiezen wij het middelpunt tot 



