( 336 ) 



§ 16. Keeren wij thans terug tot het in § 11 besprokene, 

 en beschouwen wij vooreerst de door het hemellichaam uit- 

 gezonden lichtbeweging weer op zoo grooten afstand van de 

 aarde, dat de aether er nog in rust is. Reeds daar kun- 

 nen wij de relatieve lichtstralen invoeren; de richting dezer 

 laatste volgt met behulp van het in de vorige § gezegde 

 uit den stand van het golffront. Dit staat (§ 11) loodrecht 

 op de richting, waarin de ster werkelijk geplaatst is. Om 

 derhalve voor dit geval Fig. 12 te construeeren hebben wij 

 PN in de richting te trekken, in welke het licht wer- 

 kelijk tot ons komt en gelijk te maken aan de snelheid 

 van het licht in de hemelruimte ; P E echter moet de- 

 zelfde grootte maar de tegengestelde richting hebben als 

 de snelheid der aarde. Want daar wij thans de lichtbe- 

 weging in een punt beschouwen, zoo ver van de aarde, 

 dat de aether er nog in rust is, is de relatieve snelheid 

 van den aether gelijk en tegengesteld aan de snelheid der 

 aarde ; bovendien hebben wij in den vrijen aether y, = 1 te 

 stellen. 



De aldus geconstrueerde figuur komt echter geheel over- 

 een met die, welke in de elementaire theorie der aberratie 

 wordt gebezigd en de richting P S, die wij voor den rela- 

 tieven lichtstraal vinden, is dezelfde, die deze theorie ons 

 leert kennen als die, in welke het licht eener ster schijn- 

 baar tot ons komt. Wanneer wij dus ten slotte bij onze 

 waarnemingen, de gewone correctie wegens de straalbreking 

 in den dampkring aanbrengende, het hemellichaam in de 

 richting SP meenen te zien, zal het verschijnsel der aberra- 

 tie verklaard zijn. 



Inderdaad is dit het geval. De relatieve lichtstralen volgen 

 bij het doordringen in de ruimte, waar de aether door de 

 aarde in beweging gebracht wordt, bij den doorgang door 

 den dampkring, en door het objectief van een kijker, even- 

 eens bij hunne terugkaatsing door een spiegel de gewone 

 wetten der optica, en wanneer zij zich in één punt vereeni- 

 gen, wordt ook werkelijk de lichtbeweging daar geconcen- 

 treerd. Kortom, alles geschiedt, alsof de aarde stilstond en 



