( 347 ) 



De bedoelde verschillen zijn het, die Hoek *) bij zijne 

 bespreking van Arago's proef uit de theorie afleidde, en 

 die hij zich voorstelde bij eene herhaling der proef te con- 

 stateeren. Het bedrag ervan kan gemakkelijk uit de diffe- 

 rentiaalformules worden afgeleid, welke aangeven, hoe bij 

 een prisma de richting van den uittredenclen straal wordt 

 gewijzigd door eene kleine richtings verandering van het 

 invallende licht. Zooals Hoek opmerkt vallen de bedoelde 

 verschillen weg, wanneer slechts sterren worden waargeno- 

 men, die juist in de richting geplaatst zijn, in welke de 

 aarde zich beweegt, of in de tegengestelde, en eveneens 

 wanneer bij het minimum van deviatie wordt waargenomen ; 

 inderdaad in het eerste geval hebben de ware en de rela- 

 tieve lichtstraal dezelfde richting en in het laatste geval 

 heeft eene kleine verandering in den invalshoek geen invloed 

 op de afwijking. 



Hoek meent in de omstandigheid, dat bij het minimum 

 van afwijking is waargenomen, de ware verklaring der proef 

 van Arago te zien. Daarbij gaat hij m. i. te ver. Zeker 

 zal het uit een experimenteel oogpunt de voorkeur verdie- 

 nen, de kleinste afwijking waar te nemen, daar dan geene 

 fouten kunnen ontstaan uit eene toevallige kleine draaiing 

 van het prisma. Maar ook alleen uit een experimenteel 

 oogpunt. Theoretisch zal men door een prisma in een wil- 

 lekeurigen stand onwrikbaar aan den kijker te verbinden, 

 en dezen dan eerst zoo te stellen, dat het directe beeld 

 eener ster in een bepaald punt van het focale vlak van 

 het objectief valt, en daarna zoo, dat de stralen, welke door 

 het prisma gegaan zijn, een beeld vormen in hetzelfde punt, 

 tusschen de beide standen van den kijker denzelfden hoek 

 vinden, welke ster men ook beschouwe ; want de relatieve 

 stralen vallen dan steeds onder denzelfden hoek op het 

 prisma f). 



*) Recherches astronomiques de V Observatoire d' Utrecht, l re livr., p. 36. 



f) Met de opvatting van Hoek omtrent de proef van Arago hangen 

 een paar andere door hem gemaakte opmerkingen samen. Vooreerst 

 vergelijkt hij, als hij de werking van het objectief van een kijker be~ 



23* 



