( 348) 



§ 21. Wij hebben in § 15 aangetoond, dat wanneer 

 de relatieve lichtstralen zich in één punt vereenigen, het 

 golffront zich in dat punt samentrekt, en daaruit het besluit 

 getrokken, dat eene werkelijke concentratie der lichtbewe- 

 ging plaats heeft. Volkomen juist zou dit zijn, wanneer 

 trillingen over de geheele uitgestrektheid van een gesloten 

 golffront bestonden. Zoodra echter — en dit is bij onze 

 optische instrumenten steeds het geval — de lichtbeweging 

 zich slechts over een begrensd deel van een golffront uit- 

 strekt, moet, strikt genomen de theorie der buigingsver- 

 schijnselen te hulp geroepen worden, om te beslissen in 



spreekt, dit laatste met een stelsel prisma's {Recherches astron. l re livr. 

 p. 51) en zegt, dat de beweging der aarde van invloed moet zijn op de 

 afwijking, welke de stralen ondergaan, die de peripherische deelen van 

 de lens treffen. Denken wij ons den kijker steeds op den waren stand 

 eener ster gericht, dan zal de richting van de invallende relatieve stralen 

 afhangen van de zijde, naar welke zich de aarde beweegt ; daarvan 

 hangt dan eveneens de invalshoek af, onder welken die stralen op een 

 bepaald deel van het objectief vallen; de invloed, dien eene kleine ver- 

 andering van dien hoek op de afwijking der randstralen zou kunnen 

 hebben, wordt door Hoek beschouwd. 



Wanneer men vasthoudt aan de stelling, dat voor de relatieve licht- 

 stralen de gewone wetten der breking gelden, wordt de zaak zeer een- 

 voudig. Want of al de lichtstralen, die op het objectief van den kijker 

 vallen, in het hoofdbrandpunt daarvan vereenigd zullen worden, wanneer 

 zij eerst evenwijdig aan de as van den kijker loopen, en of, wanneer zij 

 eerst een kleinen hoek daarmede vormen, een scherp beeld op eene bijas 

 der lens zal ontstaan, zijn vragen uit de gewone theorie der lenzen. 



De andere opmerking van Hoek, waarop ik doelde, is deze, dat de 

 aberratieconstante wegens de straalbreking in den dampkring eene met 

 de hoogte van het hemellichaam eenigszins veranderlijke waarde moet 

 hebben. Wanneer men namelijk de richting, die nabij het oppervlak 

 der aarde de relatieve van eene ster afkomstige lichtstraal volgt, verge- 

 lijkt met de richting, die, als de aarde stilstond, de ware straal in het- 

 zelfde punt zou hebben, dan blijkt de hoek tusschen beiden wegens 

 de atmospherische straalbreking een weinig te verschillen van de aber- 

 ratie, die bij afwezigheid der lucht bestaan zou. Het verschil is zeer 

 gering, maar men kan, ook al was het grooter, de complicatie, die 

 hieruit bij de herleiding van astronomische waarnemingen zou voort- 

 spruiten, vermijden, wanneer men eerst de correctie voor de refractie 

 aanbrengt, en dan op de daardoor voor den relatieven straal buiten den 

 dampkring gevonden richting de gewone formules voor de aberratie 

 loepast. 



