( 363 ) 



gedrukt elke aflezing nauwkeurig tot op x /i2 (V24 wera " no g 

 geschat). 



Er werden 4 reeksen van waarnemingen verricht, bij elke 

 waarvan aan den toestel 5 volle wentelingen werden gege- 

 ven, en wel voortgaande met hoeken van 45°, zoodat 5 af- 

 lezingen van den stand der middelste streep werden verricht 

 als de arm bd de noordelijke, evenveel wanneer hij de noord- 

 oostelijke richting had, enz. 



Neemt men bij de eerste reeks het gemiddelde van alle 

 aflezingen, waarbij b d de noordelijke, of de zuidelijke rich- 

 ting heeft, en eveneens het gemiddelde van alle aflezingen 

 bij eene westelijke of oostelijke richting van bd, dan wordt 

 het verschil van beide gemiddelden, de stand verandering van 

 de middelste streep dus, die aan een wenteling uit de rich- 

 ting zuid — noord naar de richting oost — west zou moeten 

 worden toegeschreven (steeds in den onderlingen afstand der 

 banden als eenheid uitgedrukt) + 0,017. Op dezelfde wijze 

 geven de 3 andere reeksen — 0,025, + 0,030, + 0,067. 

 Het gemiddelde van deze uitkomsten is +0,022. 



Werd op dezelfde wijze de stand der middelste lijn bij 

 eene noordoostelijke richting van bd vergeleken met den 

 stand bij de zuidwestelijke richting, dan gaven de 4 reeksen 

 de verschillen + 0,050, — 0,033, + 0,030, + 0,087; ge- 

 middeld + 0,034. 



Van de beide verschillen + 0,022 en + 0,034 is het 

 eerste te klein, om als de verplaatsing, die men zocht, be- 

 schouwd te kunnen worden, en had het laatste moeten 

 zijn. De verschillen zijn eenvoudig als waarnemingsfouten 

 te beschouwen, wat ook in overeenstemming is met de fout, 

 die men bij elke aflezing begaan kon. Bovendien was in 

 de waargenomen standveranderingen een regelmatige gang, 

 van anderen aard dan het verwachte verschijnsel zou mee- 

 brengen, te bespeuren. 



Michelson komt derhalve tot het besluit, dat wenteling 

 van den toestel geene verplaatsing der interferentiebanden 

 teweeg brengt, dat de theorie van Feesnel verlaten moet 

 worden, maar dat de (oorspronkelijke) theorie van Stokes 

 door de waarnemingen bevestigd wordt. 



24* 



