( 370 ) 



wordt voorgesteld, eene verandering dus, die half zoo groot 

 is, als die, welke Michelson verwachtte. 



Gaat men na, in welk opzicht Michelson's redeneeringen 

 van de hier medegedeelde afwijken, en waardoor hij tot eene 

 tweemaal grootere uitkomst kwam, dan blijkt het, dat ter- 

 wijl de beide beschouwingen overeenstemmen, wat het heen- 

 en weergaan over den afstand D in de bewegingsrichting 

 der aarde betreft, zij van elkaar verschillen met betrekking 

 tot dien arm van den toestel, welke loodrecht op deze 

 richting geplaatst is. Volgens de formules van deze § be- 

 hoeft het licht, om over een afstand D, die loodrecht op 

 de bewegingsrichting der aarde staat, heen en weer te gaan, 

 een tijd 



-J + i? z3' w 



terwijl Michelson dien tijd op — — ■ stelt. 



Dat hij dit ten onrechte doet kan men ook op de vol- 

 gende wijze inzien. Wanneer (Fig. 19) b e de richting heeft, 

 in welke zich de aarde beweegt, is het een relatieve licht- 

 straal, die langs de lijn b d naar den spiegel d en langs 

 dezelfde lijn weer teruggaat. De ware lichtstraal — en deze 

 is het, die bij de theorie van Fresnel met de snelheid A 

 doorloopen wordt — volgt een anderen weg ; hij maakt nl. 

 met b d een hoek, gelijk aan de aberratieconstante en wel 

 vóór de terugkaatsing door den spiegel d aan de eene zijde, 

 daarna aan de andere zijde van b d. En juist daardoor be- 

 reikt hij weer het punt 6, dat inmiddels met de aarde is 

 voortgegaan. 



Zijn t en t' de tijden, waarop eene trilling de terugkaat- 

 singen in b en in d ondergaat, en is t" de tijd, waarop 

 zij weer de plaat b bereikt, dan moet men in eene figuur, 

 die niet zooals Fig. 19 met de aarde meegaat, maar in de 

 ruimte stilstaat, onderscheiden de plaatsen 6, b' en b" van 

 het punt b op de tijden t, t' en t'\ en de plaats d' van d 

 op den tijd t'. De punten 6, d' en b" zijn dan de hoekpun- 



