16 THEOKETISCHE EN EXPEEIMENTEELE ONDERZOEKINGEN 



in eene constante hoeveelheid oplossing van den component A aan 

 bij de temperatuur / en 1 atmosfeerdruk. Op dezelfde wijze wijst 

 het punt b de oplosbaarheid van de component B onder dezelfde 

 omstandigheden aan. De lijn a c stelt nu de verandering voor van 

 de oplosbaarheid van A bij toevoeging van B aan de oplossing. 

 Ditzelfde geldt voor de lijn b c, wat betreft de oplosbaarheid van 

 B in oplossingen, die reeds A bevatten. Eindelijk geeft punt c 

 het gehalte aan A en B aan van de met beide zouten verzadigde 

 oplossing. 



Kan echter bij eene temperatuur t s (zie fig. 5) het dubbelzout 

 onontleed naast zijne verzadigde oplossing bestaan, dan zal de op- 

 losbaarheidsisotherm voor die temperatuur uit drie takken gevormd 

 worden. Op. de lijn d" f" is de component A „Bodenkörper", op 

 den tak f" e" de dubbelverbinding, op de lijn e" b'" de component 

 B. d" geeft de oplosbaarheid der dubbelverbinding aan, als we 

 aannemen, dat B eene aequimoleculaire verbinding van A en B is. 

 Bij temperaturen hooger dan / 3 blijft voorloopig de isotherm uit 

 drie takken bestaan. Hoe hooger echter de temperatuur wordt, des 

 te kleiner wordt de oplosbaarheid scurve van de dubbelverbinding 

 en des te meer breiden zich die der enkelzouten uit, totdat bij 

 eene temperatuur t x de oplosbaarheidscurve der dubbelverbinding 

 tot een enkel punt O x is ineengekrompen. In dit punt 2 en bij 

 die temperatuur t x kan dus blijkbaar eene oplossing tegelijk ver- 

 zadigd zijn aan A, B en B. Wij hebben hier dan vier phasen van 

 drie componenten, de druk is vastgelegd en dus is het evenwicht 

 nonvariant. — Dit punt O x is strikt genomen niet hetzelfde als het 

 punt O in fig. 4 ; het komt overeen met het snijpunt van curve 

 V in die figuur met de lijn voor p = 1 atm. , welk snijpunt in 

 temperatuur zeer dicht bij O gelegen zal zijn. 1 ) 



De oplossing, wier gehalte aan A en B door de coördinaten 

 van het punt O x in fig. 5 wordt bepaald, kan derhalve verkregen 

 worden, door bij de temperatuur t x hetzij A-\-D 9 hetzij B-\~ D, 

 hetzij A -\- B tezamen tot verzadigde vloeistof op te lossen. — 

 Merkwaardig is nog de isotherm der temperatuur t 2 . Hier snijden 

 de lijnen a d" en d' e' elkaar juist op de lijn, die den assenhoek 

 midden doordeelt, zoodat de oplossing, die door d" wordt aan- 

 gegeven, verkregen kan worden, door bij t 2 het oplosmiddel aan 

 B of aan B -\- A te verzadigen. Tot deze temperatuur toe kan het 

 dubbelzout verzadigde oplossingen geven, waarin de verhouding der 



l ) Men zou misschien, ter vermijding van misverstand een punt als 1 in fig. 5 en 

 fig. 6 het overgangspunt hij 1 atmosfeer druk kunnen noemen. 



