O VEE PARTIËELE RACEMIE. 41 



Ook in verschillende leer- en handboeken heeft thans het begrip 

 partiëele racemie ingang gevonden. Zoo wordt zoowel het „Lehr- 

 buch der Stereochemie" van A. Werner x ) als in den 2 en druk 

 van het „Lehrbuch der Organischen Chemie" van Victor Meyer 

 en P. Jacobson 2 ) de vorming van dubbel verbindingen bij gedeelte- 

 lijke optische antipoden besproken en men vindt vooral in het 

 laatste boek een vrij volledige litteratuuropgave. De opmerking 

 echter, dat de „tot nu toe vastgestelde gevallen van partiëele racemie 

 uitsluitend betrekking hebben op zouten" is niet meer als „up to 

 date" te beschouwen. 



Een merkwaardig geval van partiëele racemie is door Mc. Kenzie 3 ) 

 gevonden in den / menthol-ester van het racemische amandelzuur. 

 Deze is, voor zoover mij bekend, het eerste voorbeeld van verbin- 

 dingen, die in configuratie gedeeltelijk eikaars spiegelbeeld zijn, 

 bij esters. 



Zijn bestaan als „verbinding" is door A. Findlay en mej. Hick- 

 mans 4 ) bewezen door een bepaling der volledige smeltlijn van het 

 binaire stelsel ^-amandelzure /-menthol-ester -|- /-amandelzure- /- 

 menthol-ester. Hierin komt de partieel racemische ester als ware 

 verbinding door het bezit eener eigen smeltlijn te voorschijn, wel 

 is waar met een vlakken top, wat op hoogen graad van dissociatie 

 in zijne beide biactieve bestanddeelen in de vloed wijst. 



Een tweede publicatie over dezen zelfden merkwaardigen ester ver- 

 scheen zeer korten tijd geleden van deze zelfde auteurs, waarin de 

 stabiliteitsverschijnselen naast zijne verzadigde oplossing in 80 % 

 alcohol bij' verschillende temperaturen is bestudeerd. De aard van 

 dit onderzoek is in sterke mate vergelijkbaar met dat van Ladenburg 

 en Doctor, al moet erkend worden, dat de Eiigelsche onderzoekers 

 een beter inzicht in de zaak hebben. Gemeten zijn oplosbaarheden 

 van Z,D,R, (R -\- D) en (R -\- Z) bij 3 temperaturen nl. 35°, 

 25° en 10° in het genoemde oplosmiddel. 



De oplosbaarheid wordt in een oplosbaarheidsdiagram, dat be- 

 trokken is op een constante hoeveelheid oplosmiddel met tot assen 

 een D en L as, waarop de hoeveelheden opgelost D en L worden 

 afgezet. Om in dit diagram ook de oplosbaarheid van {R -j- B) 

 en (11 -\- Z) te kunnen aangeven, (die van R ligt natuurlijk 



') A. Werner, Lehrbuch der Stereochemie, p. 81. Jena 1904. 



2 ) Victor Meyer und P. Jacobson, Lehrbuch der Organischen Chemie 1er Band 

 2te Auflage, p. 105. Leipzig 1907. 



3 ) J. ch. Soc. Trans 85, 383 (1904). 

 ") Idem. 91, 909 (1907). 

 s ) Idem. 95, 1386 (1909). 



