48 THEORETISCHE EN EXPERIMENT E ELE ONDERZOEKINGEN 



II. De Oplosbaarheidsbepalingen. 



Wij hebben er boven op gewezen , dat de conclusies waar Ladun- 

 burg en Doctor toe gekomen zijn, in strijd zijn met de theoretische 

 verwachtingen en wij hebben dan ook reeds op fouten in hun proef- 

 methoden gewezen (Cf. pag. 19 e. v.). 



Het kwam er dus op aan vast te stellen op een wijze, die aan geen 

 bedenking onderhevig is, hoe de zaken zich in dit systeem verhouden 

 en daarom werd besloten de oplosbaarheids-isothermen bij verschillende 

 temperaturen te bepalen, door na te gaan hoe de oplosbaarheid van 

 D resp. L verandert als men L resp. D aan de oplossing toevoegt. 



De uitvoering dezer bepalingen geschiedde aldus: 



Voor de bepaling der oplosbaarheid der enkele stoffen in water 

 werd in een fleschje de vaste stof met water geschud, door het 

 fleschje aan een horizontale, roteerende as, in een thermostaat aan- 

 gebracht, rond te draaien. Na eenigen tijd werd in een pipet, die 

 van onder met een buisje was verbonden, waarin zich een watten 

 prop in bevond, ongeveer 5 cc. in. heldere vloeistof opgevangen en 

 overgebracht in een klein glaasje met vlakgeslepen rand, waarop 

 een vlakgeslepen deksel-plaatje werd gelegd. Door weging werd de 

 hoeveelheid oplossing bepaald, waarna het glaasje ongedekt in een 

 droogstoof werd gebracht en op 110° de inhoud tot constant ge- 

 wicht ingedampt. Door eenige uren later eenzelfde proef te herhalen 

 werd vastgesteld na hoeveel tijd de oplossing verzadigd was. Op 

 grond daarvan werd steeds minstens 2 dagen geschud. 



De bepaling der oplosbaarheid van de eene stof in onverzadigde 

 oplossing van de andere werd als volgt uitgevoerd. Wil men b.v. 

 de oplosbaarheid van ^/-tartraat bepalen in oplossingen, die /-tartraat 

 bevatten, clan bereidt men zich eerst een hoeveelheid verzadigde 

 /-tartraat-oplossing en zuigt die door watten van het vaste zout af. 

 Brengt men nu in een fleschje, waarin zich reeds vast <r/-tartraat be- 

 vindt, een bekende hoeveelheid water en een bekende hoeveelheid der 

 verzadigde /-oplossing toe. Pipeteert men nu, nadat de verzadiging 

 aan ^-tartraat bewerkstelligd is, wat heldere oplossing af, dan is 

 uit te rekenen, hoeveel /-tartraat zich in die hoeveelheid bevindt 

 en uit het gewicht der droge stof, die na indampen terugblijft 

 (en natuurlijk d- -\~ /-tartraat is) vindt men gemakkelijk de oplos- 

 baarheid van het ^/-tartraat. 



Heeft men op deze wijze de verschillende takken der isotherm 

 bepaald, dan kan men de ligging der snijpunten, zooals die door 

 graphische interpolatie gevonden zijn nog verifieeren door water 



