52 



THEORETISCHE EN EXPERIMEXTEELE ONDERZOEKINGEN 



In tabel 6 vindt men de uitkomsten der geheel overeenkomstig 

 uitgevoerde bepaling voor de isotherm van 25°. 



Men ziet hoe door de bepaling 1 3 2, 7, 6, 8, 3, o en 4 de 

 takken voor de oplosbaarheid van /- en ^-tartraat zijn bepaald en 

 door bepaling 9 de ligging van het snijpunt bevestigd is; dat ver- 

 volgens door de oplosbaarheid van r -\- l te bepalen is vastgesteld 

 in welk punt der /-tak het snijpunt met de racemaattak gelegen 

 is ; en dat vervolgens eenzelfde punt op de af-tak is gevonden voor 

 r -\~ d. Bij deze bepalingen 9, 10 en 11 is natuurlijk weer van 

 diezelfde meet kun dige-plaats-methode gebruik gemaakt als bij de 

 isotherm van 40° is aangegeven. Eindelijk is de oplosbaarheid van 

 racemaat in water bepaald. Het daardoor gevonden punt moet 

 natuurlijk op het metastabiele gedeelte der r-oplosbaarheidstak liggen. 



Ziet men de graphische voorstelling (fig. 11) aan, dan blijkt 

 terstond dat wij bij 25° in het overgangstraject zijn. De tak der 

 r-oplosbaarheid snijdt de lijn, die de assenhoek middendoor deelt nog 

 niet, het racemaat is naast een oplossing, die /en <f aequimoleeulair 

 bevat, niet bestendig. Ten overvloede is door een proef dit ook nog 

 eens direct bewezen. 



Een hoeveelheid der afgepipeteerde heldere vloeistof, die aan race- 

 maat verzadigd was (van proef 13 afkomstig), werd gedurende eenige 

 dagen met een weinig /-tartraat geschud; uit onze graphische voor- 

 stelling kunnen wij aflezen wat er gebeuren moet: aangezien de. 

 oplossing oververzadigd is t.o.v. /-tartraat, zal dit uitkristalliseeren 

 en de vloeistofsamenstelling zich dus bewegen in de richting der met 

 een pijl voorziene loodlijn. Inderdaad bleek de droogrest van 123.5 

 teruggegaan te zijn op 116.4, zie onderstaande Tabel. De proeven 

 werden gedaan na resp. 1, 2, 3 en 8 dagen schudden. 



TABEL 7. 



N°. 



Gr. Oplossing 



Droogrest 



Samenstelling 



Gemiddeld 



15 



5.0102 



0.1140 



116.4 



j 





5.0086 



0.1140 



116.4 



\ 116.4 





5.0056 



0.1132 



115.6 



; 



1 





4.9964 



0.1144 



117.1 



\ 



Ten einde eveneens te bewijzen, dat de aan d -\- l verzadigde 

 vloeistof (N°. 9) in labielen toestand was t.o.v. het racemaat, werd 

 als proef N°. 14 deze vloeistof twee dagen met r geschud, waarbij 

 eveneens een terugloopen werd geconstateerd. Zie Tabel 8. 



