OVEK PAETIBELE RACEMIE. 



53 







TABEL 



8. 





N°. 



Gr. Oplossing 



üroogrest 



Samenstelling 



Gemiddeld 



14 



5.0120 

 5.0080 

 5.0146 



0.1212 

 0.1214 

 0.1202 



123.9 

 124.2 



122.8 



123.6 



Ten einde vast te stellen bij welke temperatuur het overgangs- 

 traject zijn laagste begrenzing had, werd nu een isotherm bij aan- 

 zienlijk lagere temperatuur bepaald nl. bij 16°. Tabel 9 geeft een 

 overzicht van de uitkomsten, die in fig. 11 weer graphisch zijn 

 weergegeven. Men ziet nu terstond in dat wij hier bij 1 6° nog 

 steeds in het overgangstraject zijn; de r-oplossing is nog steeds labiel. 



Bij deze tabel dient het volgende aan ge teekend te worden. Het 

 principe is natuurlijk weer hetzelfde als bij de isotherm van 25°: 

 eerst de d- en /-oplosbaarheidstakken bepalen en hun snijpunt con- 

 troleeren, dan de snijpunten bepalen met de racemaat-oplosbaar- 

 heidslijn {r ~\- l en r -\- d). Dat bleek nu echter minder eenvoudig 

 te gaan. Schudt men nl. racemaat en d met water, dan heeft men 

 aanvankelijk en nog gedurende een betrekkelijk langen tijd (ten- 

 gevolge van het langzaam voortschrijdende oplossen) racemaat naast 

 water. Aangezien wij nog in het overgangstraject zijn is het rac. 

 onder deze omstandigheden labiel en zal zich in d en / splitsen. 

 Het aanwezige vaste opzout zal dat proces, bij wijze van entings- 

 materiaal, bevorderen. Zoodoende zal al spoedig zooveel r gesplitst 

 zijn, dat er vast / op den bodem ligt. Met zuiver water als oplos- 

 singsvloeistof werden dan ook zeer onregelmatige uitkomsten ver- 

 kregen. Ten einde nu deze racemaatsplitsing te voorkomen werden 

 geheel of gedeeltelijk verzadigde oplossingen der enkeltartraten als 

 schud-vloeistoffen gebruikt. Met zulke oplosmiddelen zijn de proeven 

 5 en 6 uitgevoerd, die, zooals men ziet, nu zeer regelmatige uit- 

 komsten gegeven hebben. Nochtans lijken ons de uitkomsten voor 

 de oplosbaarheid van r -f- d niet geheel vertrouwbaar en schijnt het 

 ons onmogelijk een volkomen correcte methode te vinden voor de 

 bepaling van de oplosbaarheid van het racemaat naast zijn meest 

 oplosbaar splitsingsproduct. Gelukkig is het echter juist de oplosbaar- 

 heid van racemaat met het minst oplosbare splitsingsproduct waaruit 

 wij het einde van het overgangstraject moeten leeren kennen, 



