ft 5 



Het blijkt dus dat de indirekte methode, hoven aange- 

 geven, meerder gemak belooft. Sawitsch behandelt het 

 voorste] in zijne practische Astronomie, op blz. 284 en ver- 

 volgens ook: doch, /oo als gewoonlijk met sterrekundige 

 werken, in Europa geschreven, het geval is, hij rekent, er 

 niet op, dat er ook sterrekundige plaatsbepalingen in het 

 Ziiidcrhalfrond gedaan worden, waar de Noordelijke poolster 

 niet zigtbaar is. 



Maar ook al wilde men voor de/c 1 ■ eene ster nabij den 

 meridiaan 11 lezen, dan zou dit hoofdstuk bij Sawitsch toch 

 wel wat vollediger kunnen geweest zijn- Daar het mij 

 echter hier niet om eene beoordeeling van dat overigens 

 zoo voortreffelijke werk te doen is, zal ik overgaan tot de 

 beschrijving dei- eenvoudige wij/c, waarop ik uit mijne 

 waarnemingen, streng naauwkeurig, liet beste en meest 

 juiste resultaat heb afgeleid. 



1°. Om de indexfbul van den vertikalen cirkel , (waarin 

 die van het vaste niveau begrepen is), ook bij eventuele 

 veranderlijkheid, te elimineren, werd het universaal-instru- 

 ment steeds tusschen de waarnemingen 180° omgedraaid. 



bijna in alle gevallen kon nu uit de middens van de 

 resultaten, verkregen bij oculair Noord en bij oculair 

 Zuid 1 ;, het arithmetisch midden genomen worden, om een 

 resultaat te verkrijgen, vrij van den invloed der index fout. 



Alleen dan, wanneer de indexfout zeer groot was, bijv. 

 5 minuten boogs bedroer;, en wanneer de ster, die voor 

 tijdsbepaling gediend had, niet bijzonder digt bij den eersten 

 vertikaal stond, moet op de veranderlijkheid van den in- 

 vloed dei- indexfout bij de verschillende waarnemingen 

 gelet worden. Meestal werd in die gevallen de afgelezene 



') IL voeg hier Lij, dat altijd, ! door den heer J.icgcr als door mij, elke 



r< or Lyds- a - i bepaling, afion ' I werd. 



'rn i< mij het volstrekt noodzakelijke van dezen maatregel voor liet onldckkcu 

 WO Ui ., die verholen Eouden i zijn, indien ver- 



schillende waarnemingen tot ééoe waarneming verbonden werden. 



