84 



zenithsafstanden vóór de berekening voor de indexfout ge- 

 corrigeerd, die dan eerst nagenoeg bekend moest zijn. Of 

 was de berekening reeds geschied , dan werd voor elke 

 waarneming de invloed van ééne sekonde indexfout op de 

 korrektie des chronometers berekend, hetzij door de formule 



dx_ 1 1 



dz 15 cos o. si/i A 



waar 



x de correctie des chronometers, 



z den zenithsafstand , 



o de breedte der plaats, 



A het azimuth der ster 

 beteekent, hetzij uit de berekening zelve afgeleid. Heeft 

 men namelijk uit eene reeks zenithsafstanden eener zelfde 

 ster de uurhoeken afgeleid, dan leert eene vergelijking 

 tusschen de verschillen der op elkander volgende zeniths- 

 afstanden met de verschillen der overeenkomstige uurhoe- 

 ken het differentiaal-quotiënt — - voor eene reeks oogen- 



1 dz u 



blikken kennen, waaruit zijne waarde voor de tijdstippen 

 der waarneming ligtelijk wordt afgeleid. Op die wijze 

 werd zoowel een resultaat afgeleid, dat volstrekt vrij was 

 van indexfout, als de grootte van deze zelve. 



Somtijds werd de veranderlijke invloed der indexfout nog 

 op eene andere wijze onschadelijk gemaakt. Kon namelijk 

 die invloed niet geheel constant maar wel eenparig veran- 

 derlijk gesteld worden , dan gaf, als er 5 waarnemingen 

 waren, die wij I, ü, ITI, IV en V zullen noemen , gedaan 

 bij oculair 



Noord , Zuid , Noord , Zuid , Noord , 

 klaarblijkelijk het arithmetisch midden van 



■J- (I -F lil -!- V) en i (II -I- IV) , 



een resultaat, vrij van indexfout, mits de tijdsverloopen 

 tusschen de waarnemingen gelijk waren, hetgeen altijd zeer 



na het geval is. 



