NASCHRIFT 



Na het inzenden van dit verslag ben ik in de gelegen- 

 heid geweest, het gebrek in de nieuwere universaal-instru- 

 menten van Pistor en Martins, waarvan in den tekst, blz. 

 10 — 11, sprake geweest is, nader te onderzoeken. Het is 

 mij daarbij gebleken, dat de verwijderde oorzaak der onre- 

 gelmatigheden in de uitkomsten wel in het aanbrengen van 

 den mikroskopendrager aan het eene uiteinde der horizon- 

 tale as gelegen is, maar dat de naaste oorzaak de wrijving 

 is van den ring, waarmede de mikroskopendrager om die 

 as gestoken is, met die as. — Door die wrijving ontstaat 

 torsie, blijkbaar door de wederkeerige werking van eene om- 

 draaijing der horizontale as op het niveau aan den mikros- 

 kopendrager, en van eene beweging van den mikrosko- 

 pendrager, (bijv. om de bel van het niveau in het midden 

 te brengen ,) op den kijker. 



Deze torsie zoude, ingeval zij standvastig was, kunnen 

 geëlimineerd worden , door de schroeven voor fijne beweging 

 van den kijker en den mikroskopendrager, bij het instel- 

 len, ten laatste steeds in dezelfde rigting te draaijen. 



Ook kan zij vernietigd worden door, in navolging van 

 Pelers (Astron. Nachr. XLÏV, blz. 175), na de instelling 

 des kijkers eenige tikjes met een houten hamertje, op de 

 onderzijde der stangen te geven, die de wrijvingsrollen 

 dragen; hierdoor wordt het geheele bovendeel opgeligt en 

 geraakt in trilling en de torsie wordt natuurlijk opgeheven. 



In een volgend verslag zal waarschijnlijk nader op deze 

 aangelegenheid teruggekomen worden. 

 Batavia, 21 Februarij 1861. 



