501 



door waarneming van een lichtpunt digt bij het oog, of door 

 met een Beer sterk positief glas naar eene lichtende slak- 

 te te zien. 



Ruete deell in zijn Lehrbuch der Ophthalmologie mede, 

 dal de pupilbewegingen te zien zijn door eene kleineope- 

 ning. Dit komt op pag. 158 VOOr, terwijl oj) do niet dooi- 

 de kommissie genoemde pag. 291 eene teekening van <,\cn 

 eutoptisch waargenomen irisrand wordt gevonden. 



In het prachtige opstel van Helmholtz in die Encyclo- 

 paedie der Physik, wordt ook als methode tot waarneming 

 der pupilbewegingen aangegeven liet beschouwen van een 

 licht door eene kleine opening, liefst met een positiefglas 

 voor die opening. 



De aangehaalde plaatsen geven mij dus (behalve Piltz) 

 de overtuiging, dat ik mij bedrogen heb, toen ik meen- 

 de dat de waarneming der irisbewegingen nog niet was ge- 

 schied. 



De beschrijving van den gang dier bewegingen is even- 

 wel nergens met naauwkeurigheid gedaan, terwijl ook de 

 door mij genoemde methoden niet worden aangegeven. 

 Deze methoden toch waren: 



1°. De waarneming van een vertikaal spiegelbeeld als ver- 

 strooijingscirkel naast dien van het waargenomen beeld, 

 met behulp van eene biconvexe lens. 



2'. De waarneming van een lichtend voorwerp regt- 

 streeks door eene biconcavc lens. 



Van de tweede methode is volstrekt nergens sprake. Wat 

 <1e eerste aangaat, zoo spreekt ook Ark van het gebruik 

 van eene sterk positieve lens, maar beschouwt daarmede 

 eene verlichte vlakte, en ziet dan dus de geheele lens 

 verlicht, te meer daar hij aanraadt liefst de objectief lens 

 van een mikroskoop te gebruiken. 



Ik achtte vooral de phijsische verklaring van de waar- 

 neming, bovenal door gebruik van positieve lensen, niet 



