﻿OVER 
  HET 
  ONDERZOEK 
  VAN 
  VERDEELDE 
  LUCHTBELBUIZEN. 
  

  

  bepaling-, 
  eene 
  merkbaar 
  grootere 
  waarde 
  dan 
  die 
  van 
  het 
  midden 
  

   en 
  het 
  linkereind. 
  

  

  Het 
  vaste 
  niveau, 
  door 
  Dollond 
  zelf 
  voor 
  hetzelfde 
  instrument 
  

   vervaardigd, 
  gaf 
  

  

  I 
  e 
  bepaling 
  3",21 
  3",986 
  3",86 
  

   2e 
  » 
  3 
  ,29 
  3 
  ,980 
  4 
  ,40 
  

   Gemiddeld: 
  3",25 
  3",98 
  4",13 
  

  

  In 
  dit 
  niveau 
  is 
  dus 
  even 
  zoo 
  eene 
  voortdurende 
  aangroeiing 
  der 
  

   waarde 
  te 
  zien 
  van 
  de 
  linker- 
  naar 
  de 
  rechterzijde 
  ; 
  die 
  aangroeiing 
  

   bedraagt 
  meer 
  dan 
  een 
  vierde 
  van 
  de 
  gemiddelde 
  waarde 
  van 
  één 
  

   niveaudeel. 
  

  

  C. 
  In 
  het 
  jaar 
  1888 
  werd 
  voor 
  de 
  sterrewacht 
  te 
  Utrecht 
  een 
  

   niveau-onderzoeker 
  bij 
  de 
  firma 
  T. 
  Ertel 
  und 
  Sohn 
  te 
  Munchen 
  

   aangekocht. 
  

  

  Tegenover 
  de 
  mikrometerschroef 
  rustte 
  de 
  horizontale 
  balk 
  van 
  dit 
  

   instrument 
  op 
  twee 
  vaste 
  punten, 
  maar 
  de 
  Heer 
  Olland 
  heeft 
  op 
  

   mijn 
  verzoek, 
  deze 
  met 
  twee 
  stelschroeven 
  verwisseld. 
  Verscheidene 
  

   keeren 
  zijn 
  met 
  dit 
  werktuig 
  door 
  den 
  amanuensis 
  der 
  sterrewacht, 
  

   den 
  Heer 
  C. 
  Verloop, 
  een 
  aantal 
  niveaus 
  onderzocht, 
  eens 
  12 
  

   niveaus, 
  die 
  ik 
  van 
  den 
  Heer 
  Barthélémy 
  te 
  Parijs 
  (Rue 
  Dauphine, 
  

   10) 
  op 
  mijn 
  verzoek 
  ontving, 
  kort 
  daarop 
  16 
  andere, 
  door 
  den 
  Heer 
  

   C. 
  Reichel 
  te 
  Berlijn 
  (Alexandrinenstrasse 
  58) 
  vervaardigd, 
  die 
  be- 
  

   stemd 
  waren 
  om 
  aan 
  eene 
  door 
  den 
  Generalen 
  Staf 
  in 
  Indië 
  gedane 
  

   aanvraag 
  te 
  voldoen, 
  en 
  eindelijk 
  twee 
  van 
  Repsold, 
  die 
  eveneens 
  

   bestemd 
  waren 
  voor 
  Indië 
  om 
  als 
  reserve-niveaus 
  te 
  dienen 
  voor 
  het 
  

   aldaar 
  bij 
  de 
  triangulatie 
  in 
  gebruik 
  zijnde 
  universaal-instrument. 
  

  

  Van 
  elk 
  dezer 
  niveaus 
  werd 
  op 
  dezelfde 
  wijze 
  de 
  waarde 
  van 
  

   één 
  deeltje 
  voor 
  de 
  drie 
  verschillende 
  deelen 
  der 
  buis 
  bepaald. 
  De 
  

   niveaus 
  van 
  Berthélemy 
  hadden, 
  evenals 
  die 
  van 
  Reichel, 
  verschillende 
  

   graden 
  van 
  gevoeligheid; 
  de 
  waarde 
  van 
  één 
  deeltje 
  der 
  verdeeling 
  

   bedroeg 
  namelijk 
  bij 
  Berthélemy 
  van 
  3" 
  tot 
  34", 
  bij 
  Reichel, 
  

   overeenkomstig 
  de 
  aanvraag, 
  van 
  2",5 
  tot 
  6'',5. 
  

  

  De 
  uitkomsten 
  van 
  dit 
  onderzoek, 
  dat 
  naar 
  vaste 
  regels 
  plaats 
  

   had, 
  zijn 
  vervat 
  in 
  de 
  achter 
  deze 
  mededeeling 
  gevoegde 
  tabellen; 
  

   hier 
  zal 
  ik 
  daarvan 
  alleen 
  vermelden 
  dat 
  bij 
  vele 
  niveaus 
  de 
  waarde 
  

   der 
  deelen 
  links, 
  midden, 
  en 
  rechts, 
  vrij 
  gelijk 
  was, 
  maar 
  dat 
  er 
  

   toch 
  wel 
  eens 
  groote 
  verschillen 
  voorkwamen. 
  Het 
  grootste- 
  verschil 
  

   tusschen 
  een 
  der 
  drie 
  gevondene 
  waarden 
  en 
  het 
  arithmetisch 
  midden 
  

   der 
  drie 
  waarden, 
  bedroeg 
  voor 
  de 
  niveaus 
  van 
  Berthélemy 
  in 
  

   percenten 
  : 
  

  

  14, 
  9, 
  11, 
  4, 
  6, 
  10, 
  3, 
  9, 
  5, 
  7, 
  2, 
  12, 
  

  

  