﻿14 
  OVER 
  HET 
  ONDERZOEK 
  VAN 
  VERDEELDE 
  LUCHTBELBUIZEN. 
  

  

  bestellingen, 
  dat 
  hij 
  maanden, 
  soms 
  jaren 
  laat 
  wachten. 
  Repsold 
  

   maakt 
  ze 
  liefst 
  voor 
  zijne 
  eigene 
  instrumenten. 
  De 
  niveaus 
  van 
  

   Berthélemy 
  zijn 
  gebleken 
  over 
  het 
  algemeen 
  minder 
  regelmatige 
  

   uitkomsten 
  te 
  geven 
  dan 
  die 
  van 
  Reichel. 
  In 
  die 
  omstandigheden 
  

   ben 
  ik 
  tot 
  een 
  anderen 
  maatregel 
  overgegaan, 
  namelijk 
  om 
  bij 
  ver- 
  

   schillende 
  lengten 
  der 
  bel 
  haar 
  geheele 
  verloop 
  te 
  doen 
  onderzoeken; 
  

   de 
  lengte 
  der 
  buizen 
  was 
  30 
  deeltjes, 
  ik 
  verzocht 
  nu 
  den 
  heer 
  

   Verloop, 
  met 
  eene 
  bel 
  van 
  24 
  deeltjes 
  te 
  beginnen 
  ; 
  de 
  buis 
  op 
  

   den 
  niveau-onderzoeker 
  te 
  leggen, 
  en 
  de 
  bel 
  van 
  het 
  eene 
  einde 
  tot 
  

   het 
  andere 
  langzaam 
  te 
  doen 
  voortbewegen, 
  telkens 
  niet 
  meer 
  dan 
  

   een 
  of 
  twee 
  niveaudeelen, 
  en 
  telkens 
  de 
  verdeelde 
  schijf 
  der 
  mikro- 
  

   meterschroef 
  aflezende. 
  Daaruit 
  zou 
  dan 
  beoordeeld 
  kunnen 
  worden, 
  

   of 
  niet 
  bij 
  sommige 
  lengten 
  der 
  bel, 
  de 
  gang 
  regelmatig 
  genoeg 
  was 
  

   om 
  het 
  niveau 
  geheel 
  bruikbaar 
  te 
  doen 
  zijn. 
  De 
  uitkomst 
  heeft 
  

   getoond 
  dat 
  dit 
  werkelijk 
  het 
  geval 
  was. 
  Neemt 
  men 
  op 
  gequadril- 
  

   leerd 
  millimeterpapier 
  voor 
  de 
  abscissen 
  aan 
  de 
  uit 
  de 
  aflezingen 
  van 
  

   het 
  niveau 
  afgeleide 
  hellingen 
  in 
  halve 
  niveaudeeltjes, 
  nl. 
  de 
  aflezing 
  

   van 
  het 
  linker- 
  minus 
  de 
  aflezing 
  van 
  het 
  rechteruiteinde 
  der 
  bel; 
  

   en 
  als 
  ordinaten 
  de 
  helling 
  in 
  deeltjes 
  van 
  den 
  omtrek 
  der 
  mikro- 
  

   meterschroef, 
  verkregen 
  door 
  elke 
  aflezing 
  te 
  verminderen 
  met 
  die 
  

   overeenkomt 
  met 
  den 
  horizontalen 
  stand, 
  (waarbij 
  de 
  aflezingen 
  van 
  

   het 
  linker- 
  en 
  van 
  het 
  rechtereinde 
  gelijk 
  zijn), 
  dan 
  zal, 
  indien 
  het 
  

   niveau 
  volmaakt 
  is, 
  de 
  lijn 
  door 
  de 
  verkregene 
  punten 
  getrokken, 
  

   en 
  die 
  altijd 
  door 
  den 
  oorsprong 
  der 
  coördinaten 
  gaan 
  moet, 
  volko- 
  

   men 
  recht 
  zijn. 
  

  

  Dit 
  bleek 
  nu 
  werkelijk 
  nagenoeg 
  het 
  geval 
  te 
  zijn 
  bij 
  zeer 
  groote 
  

   lengten 
  der 
  bel. 
  Op 
  de 
  bijgevoegde 
  platen 
  zijn 
  de 
  verkregene 
  kromme 
  

   lijnen 
  afgebeeld. 
  

  

  Bij 
  het 
  staande 
  niveau 
  bleken 
  de 
  twee 
  bepalingen 
  met 
  lengten 
  

   van 
  25,4 
  deeltje 
  niet 
  goed 
  met 
  elkander 
  overeen 
  te 
  komen. 
  Beter 
  

   was 
  dit 
  met 
  de 
  tweede 
  en 
  derde 
  proef, 
  met 
  lengten 
  van 
  gemiddeld 
  

   22,435 
  en 
  20,25 
  deeltjes; 
  de 
  lijnen 
  op 
  de 
  teekening 
  door 
  de 
  cijfers 
  

   2 
  en 
  3 
  aangeduid, 
  zijn 
  nagenoeg 
  recht. 
  

  

  Voor 
  de 
  rechte 
  lijn, 
  die 
  door 
  den 
  oorsprong 
  der 
  coördinaten 
  gaat, 
  

   voor 
  de 
  lengte 
  der 
  bel 
  = 
  22,435 
  deeltjes, 
  wordt 
  door 
  de 
  methode 
  

   der 
  kleinste 
  vierkanten 
  de 
  volgende 
  vergelijking 
  gevonden: 
  

  

  y 
  = 
  1 
  J 
  ,360 
  x 
  % 
  * 
  

  

  * 
  Indien 
  het 
  blijkt 
  dat 
  dit 
  beter 
  uitkomt, 
  is 
  er 
  geen 
  bezwaar 
  tegen, 
  voor 
  de 
  linker- 
  en 
  

   voor 
  de 
  rechterzijde 
  verschillende 
  formules 
  aau 
  te 
  nemen. 
  Bij 
  dit 
  niveau 
  is 
  het 
  verschil, 
  

   voor 
  de 
  bel-lengte 
  ^ 
  = 
  22,435 
  zoo 
  goed 
  als 
  onmerkbaar, 
  maar 
  voor 
  ^ 
  = 
  20,25 
  vindt 
  men 
  

   links 
  1 
  h,d. 
  = 
  1^361 
  en 
  rechts 
  = 
  1^,295. 
  

  

  