﻿4 
  THERMODYNAMIC 
  HE 
  THEORIE 
  DER 
  CAPILLARITELT 
  IN 
  DE 
  

  

  wijd. 
  In 
  meer 
  dan 
  honderd 
  bladzijden 
  wordt 
  1°. 
  de 
  aard 
  van 
  het 
  

   verschijnsel 
  ontwikkeld, 
  en 
  worden 
  2°. 
  de 
  meer 
  of 
  minder 
  bekende 
  

   toepassingen 
  afgeleid. 
  In 
  de 
  vergelijking 
  (502) 
  van 
  zijn 
  verhande- 
  

   ling 
  kunnen 
  wij 
  rekenen, 
  dat 
  de 
  opvatting 
  van 
  het 
  wezen 
  van 
  het 
  

   verschijnsel 
  is 
  nedergelegd. 
  

  

  In 
  een 
  noot 
  op 
  bladz. 
  432 
  wijst 
  Gibbs 
  zelf 
  er 
  op, 
  dat 
  op 
  geheel 
  

   andere 
  wijze 
  het 
  verschijnsel 
  zou 
  kunnen 
  worden 
  behandeld. 
  -Nu 
  

   ben 
  ik 
  er 
  door 
  omstandigheden, 
  die 
  ik 
  hier 
  niet 
  behoef 
  te 
  ontvou- 
  

   wen, 
  toe 
  gebracht 
  om 
  de 
  theorie 
  der 
  capillaire 
  verschijnselen 
  inder- 
  

   daad 
  op 
  geheel 
  andere 
  wijze 
  aan 
  te 
  vatten 
  — 
  en 
  ik 
  acht 
  de 
  mede- 
  

   deeling 
  daarvan 
  niet 
  overbodig, 
  te 
  meer 
  omdat 
  volgens 
  mijn 
  opvatting 
  

   bedenkingen 
  kunnen 
  worden 
  ingebracht 
  tegen 
  een 
  onderstelling, 
  die 
  

   Gibbs 
  noodig 
  heeft 
  om 
  tot 
  zijn 
  grondvergelijking 
  (502) 
  te 
  komen. 
  

  

  Daarenboven, 
  de 
  theorie 
  van 
  Gibbs 
  beschouwt 
  de 
  capillaire 
  ver- 
  

   schijnselen 
  gebonden 
  aan 
  de 
  onderstelling 
  van 
  discontinuïteit 
  ; 
  hij 
  

   toch 
  betitelt 
  het 
  hoofdstuk, 
  dat 
  daarover 
  Handelt 
  „Influence 
  of 
  sur- 
  

   faces 
  of 
  discontinuity" 
  etc. 
  In 
  tegenoverstelling 
  daarmede 
  is 
  de 
  

   methode 
  die 
  ik 
  in 
  de 
  volgende 
  bladzijden 
  wensch 
  te 
  ontwikkelen 
  

   alleen 
  dan 
  volkomen 
  voor 
  uitwerking 
  geschikt, 
  als 
  continue 
  over- 
  

   gang 
  van 
  dichtheid 
  mag 
  worden 
  aangenomen. 
  Het 
  is 
  niet 
  van 
  

   belang 
  ontbloot 
  aan 
  te 
  toonen, 
  dat 
  volgens 
  beide 
  schijnbaar 
  zoo 
  

   tegenstrijdige 
  onderstellingen 
  een 
  bedrag 
  voor 
  de 
  capillaire 
  spanning 
  

   en 
  energie 
  gevonden 
  wordt, 
  dat 
  van 
  dezelfde 
  orde 
  van 
  grootheid 
  is. 
  

  

  Het 
  thermodynamisch 
  evenwichts-principe. 
  

  

  § 
  2. 
  Het 
  principe 
  van 
  thermodynamisch 
  evenwicht 
  kunnen 
  wij 
  

   aldus 
  uitspreken 
  : 
  Een 
  stof 
  schikt 
  zich 
  in 
  gegeven 
  ruimte 
  aldus, 
  dat 
  

   bij 
  gegeven 
  energie 
  de 
  entropie 
  een 
  maximum 
  is. 
  

  

  Dit 
  principe, 
  dat 
  door 
  Gibbs 
  ten 
  grondslag 
  is 
  gelegd 
  aan 
  zijn 
  

   onderzoekingen, 
  is 
  in 
  kiem 
  reeds 
  bevat 
  in 
  den 
  arbeid 
  van 
  Clausius. 
  

   De 
  laatste 
  heeft 
  namelijk 
  doen 
  zien, 
  dat 
  als 
  niet-omkcerbare 
  pro- 
  

   cessen 
  mogelijk 
  zijn, 
  en 
  er 
  dus 
  blijkbaar 
  geen 
  evenwicht 
  is, 
  de 
  

   entropie 
  van 
  het 
  geheel 
  toeneemt. 
  

  

  A 
  r 
  oor 
  een 
  paar 
  gevallen 
  van 
  niet-omkeerbaarheid, 
  als 
  namelijk 
  

   ongelijkheid 
  van 
  temperatuur 
  of 
  eindig 
  verschil 
  in 
  drukking 
  voor- 
  

   komt, 
  is 
  dit 
  dan 
  ook 
  gemakkelijk 
  aan 
  te 
  toonen. 
  Maar 
  tusschen 
  

   dat, 
  en 
  het 
  verheffen 
  van 
  de 
  maximum-entropie 
  tot 
  criterium 
  van 
  

   evenwicht, 
  is 
  uit 
  een 
  logisch 
  oogpunt 
  een 
  groote 
  sprong 
  — 
  en 
  er- 
  

   kend 
  moet 
  worden 
  dat 
  het 
  principe 
  daarmede 
  niet 
  bewezen 
  is. 
  

   Hoogstens 
  wordt 
  het 
  er 
  waarschijnlijk 
  door 
  gemaakt. 
  Toch 
  kan 
  aan 
  

   de 
  waarheid 
  van 
  het 
  principe 
  evenmin 
  getwijfeld 
  worden, 
  als 
  aan 
  

  

  