— 172 — 



In dit opzigt derhalve staat de eerste verre beneden de gu- 

 ano. Het is echter zeker, dat dit bestanddeel in schier elke 

 lading, ook van dezelfde gnano-soort, zal en moet afwisselen, 

 daar, zoo als ik reeds vroeger heb aangetoond, de ammonia 

 niet oorspronkelijk als zoodanig in de guano voorkomt, maar 

 slechts een ontledings-produkt is. Hare hoeveelheid hangt 

 af van de vochtigheid der plaats en van de temperatuur. De 

 eerste doet het telkens op nieuw geboren worden, zoo lang de 

 mest nog de bouwstoffen daartoe bevat: de laatste doet, naar- 

 mate zij stijgt, de gevormde ammonia vervlugtigen, en vermin- 

 dert dus de waarde van den mest. Terwijl in de Peru-guano, en 

 ook in die van Bolivia, weinig afwisseling in ammonia-ge- 

 halte is, zoo zij maar, bij het overvoeren naar Europa, waar 

 die ammonia- vorming eigenlijk begint, in dezelfde omstandig- 

 heden verkeerd hebben,- is die van de afrikaansche eilanden en 

 kusten reeds op hare ligplaats zeer ammonia-houdend , ja het 

 schijnt, dat daar reeds al de hiertoe dienende bouwstoffen in 

 ammonia zijn omgezet. Van daar dat deze soort zoo veran- 

 derlijk is in de hoeveelheid van dit vlugtige bestanddeel, zoo 

 afwisselend in waarde voor den landbouw. De grenzen van 

 haar ammonia-gehalte wisselen af tusschen 10°/ o en 5°/ ; 

 welligt liggen zij nog wijder uiteen. 



Doch, door de bijzondere omstandigheden, waarin onze Gris- 

 see-mest verkeerd heeft, in eene donkere, koele, vochtige 

 plaats (1), aan de oppervlakte liggende en, gelijk lager zal blijken, 

 in tegenwoordigheid van eene groote hoeveelheid kalkaarde , is 

 een gedeelte der voortgebragte ammonia tot salpeterzuur ge- 

 oxijdeerd, en dit verder aan -alkaliën gebonden, waardoor het 

 niet meer vlugtig, niet meer voor den mest verloren is. Daar 

 verder het gevormde salpeter, met den mest onder den grond 

 begraven, en dus van de lucht afgesloten wordende, door de 

 oxijdatie der humusachtige stollen, en misschien ten deele bij 



(I) Salpeter wordt het best en meest gevormd bij cene temperatuur van 58° a 

 Cl» F. 



