— 176 — 



geworden. Het vee, in een veld gelaten, dat deels met salpe- 

 ter bemest was, begon niet aan het onbemeste, voordat het 

 andere verteerd was. 



Bij knolgewassen werd de steng-en bladgroei zeer bevorderd, 

 maar die van het ondergrondsche deel bleef achter. 



De numerieke uitkomsten, op bijzondere gewassen, waren als 

 volgt: 



Klaver en gras: toename van 22°/' tot 100°/ o in gewigt. 



De aard van den sn'ond scheen hier reenen beslissenden invloed 

 te hebben. 



Gerst: toename in zaad van 25°/ tot S0°/ o , in stroo van 

 25°/ tot 40°/ o ; mede op verschillende gronden. 



Eogge: toename in zaad van 86°/ in stioo, 84°/ op stijve klei. 



Haver: toename in zaad van 25°/ tot50°/ o > in stroo eveneens: 

 beide in klei boven klei, en in leem boven zand. 



In een geval gaf het bemeste veld 25°/ minder, dan het 

 onbemeste; de grond was leem op klei, en de lucht buiten- 

 gemeen droog. 



Tarwe; toename in zaad 7°/ tot 50°/ o , in stroo 14°/ tot 

 100°/°. 



Op zwaren grond was de toename het minst, en soms vol- 

 strekt geene uitwerking te zien. 



De algemeene waarneming leidde daarheen, dat salpeter het 

 best werkt op ligte, schrale leemgronden, met eenen stijven 

 ondergrond. 



Onwerkzaam, ja schadelijk kan deze meststof zijn, opgronden, 

 waar reeds een welige groei van steng en stengels plaats heeft; 

 zooals op zware en rijke gronden. Ook op zeer ligte zandgron- 

 den kan zij, bij groote droogte, aan het reeds ontwikkelde 

 gewas schaden , dat er clan als verschroeid uitziet. 



Wegens hare eigenschap, den groei der houtvezels bijzonder 

 te begunstigen , bekomen de zaden van het koorn er een dikker 

 omkleedsel door; zij leveren dus minder meel, dan onbemeste, 

 en gelden derhalve minder in prijs. Hierdoor kan , bij graange- 

 wassen, het voordeel eener vermeerderde produktie, zoo die 

 slechts middelmatig is, bijna worden opgewogen. 



