— 183 — 



in de onderzochte stof, de geldelijke waarde te berekenen. 



Aldus verkreeg men , bij het doen van vergelijkende proeven 

 n grondslag, om van verschillende mestsoorten voor een 

 gelijk bedrag aan te wenden, en vervolgens daaruit, en uit de 

 waarde van de vermeerderde opbrengst, de verkieslijkheid van de 

 eene boven de andere te beoordeelen. Dus werden de hoeveel- 

 heden mest afhankelijk gemaakt van hetgeen zij zouden kosten , 

 indien men de stoffen, waaruit zij bestaan, elke afzonderlijk 

 moest koopen; en wel in de verschillende hoeveelheden, waarin 

 elke voor zich in den mest aanwezig Mas. 



De naar dezen maatstaf berekende uitkomsten zijn op ver- 

 schillende plaatsen hoogst uiteenloopcud geweest, en het is mij 

 dikwijls voorgekomen, dat die maatstaf zelfs niet de juiste is. Voor- 

 eerst kunnen wij niet als zeker stellen, dat de stoffen afzonderlijk 

 gekoekt en in do bepaalde verhouding ondcreengemengd, dezelfde 

 uitwerking zullen doen, als wanneer zij van nature vermengd wor- 

 den gebezigd. Ten andere wordt niet door al die stollen, bij gelij- 

 ke vermeerdering van hoeveelheid, noch tot hetzelfde maximum, 

 de opbrengst in gelijke mate, niet eens altijd in denzelfden zin, 

 veranderd; zelfs niet op gelijksoortige gronden. Daarom geloof 

 ik, dat de waarde van zulk eene vreemde meststof het best plaat- 

 selijk, naar de bij ondervinding verkregene uitkomsten, te be- 

 palen is; wanneer daardoor tevens de uitwerking onder verschil- 

 lende omstandigheden van grond, klimaat, gewas en rotatie, is 

 gebleken. 



Zoo ver ik door analogie in staat ben, eene vergelijking van de 

 vermoedelijke werking van den grisseemest, met betrekking tot 

 die van goede guano, aan te bieden, eene vergelijking die echter 

 nog het zegel der ondervinding behoeft,- komt mijn gevoelen 

 hierop neder: De mest van vlcdermuizen, zooals die uit de 

 grot Poetjakwangi van Grissee, vercenigt in zich de hoedanighe- 

 den van salpeter en van guano, en zal dus beider, deels uit- 

 eenloopende, werking uitoefenen. 



Het salpeter onderscheidt zich, boven de guano, voorname- 

 lijk door eene nog meer donker groene tint aan het blad, voor- 

 al van grasachtige planten, te geven, die volgens de nieuwste 



