— 190 — 



aangewezen, naar welken leiddraad, volgens mijn gevoelen, de 

 beoordeeling van het raadzame der bemesting voor andere, schra- 

 le velden dezer vier fabrieken, moet gerigt worden, en voeg er 

 slechts nog bij, dat welligt ook andere fabrieken van Soerabaja 

 deze meststof behoorden aan te wenden. Als zoodanige noem ik 

 bijv. de fabrieken Porrong, Ketabang, Sentananlor en Wil- 

 lem II. 



Om niet te wijdloopig te worden, zal ik hier geene bijzon- 

 dere velden beschrijven. Het boven gezegde zal ook hier, ge- 

 holpen door het verschillend voorkomen van hun gewas, vol- 

 doende wezen. Alleen merk ik nog aan, dat wel is waar, 

 enkel Ketabang, in het gemiddelde aantal bossen riet per bouw, 

 over de jaren 1850 tot en mei 1853, aanzienlijk beneden, en 

 Willem II zelfs boven het gemiddelde van de geheele residentie 

 staat; maar dat, omgekeerd, de laatste in hoeveelheid sap een 

 vijfde minder dan dit totaal gemiddelde heeft verkregen. Ik 

 geloof, dat inzonderheid de fabriek Willem II velden gebruikt, 

 waarop met goed gevolg de mest uit Grissee zou kunnen aan- 

 gewend worden. 



Ten slotte zij nog aangemerkt, dat de goede uitslag, bij 

 eene proef op tabak verkregen, zoo als de kontroleur van 

 Rawapoeloe berigt, allezins met de theorie overeenstemt. 



De hoeveelheid salpeter, die goede tabak altijd bevat, zal 

 des te gemakkelijker in het gewas worden opgenomen, naar 

 mate het die gereeder, zoo als door de genoemde bemesting 

 bekomen kan. En, ceteris paribus, zal het gewas er des te 

 rasscher en te weliger door groeijen. 



