— 206 — 



Deze 582 stoelen tellen 3290 stokken, de zeer jonge spruiten 

 niet medegerekend : dus zoude de bouw hier 1560 bossen riet, 

 elk van 25 stokken, kunnen opleveren. 



Dit riet, zeide men, was bij mijn bezoek 12 maanden oud^ 

 Wanneer zij het kunnen inrigten dan wordt het op 13 a 14 

 maanden ouderdom gesneden, de beddingen weder aangehoogd 

 en bemest, zooals ik boven aanhaalde, en zoo wordt, naar men 

 mij verzekerde, tot negen achtereenvolgende keeren van de- 

 zelfde beddingen en stoelen geoogst. 



Hoe oud deze tuin was, kon men mij niet met zekerheid opge- 

 ven, waaruit ik afleid (men wist ook niet met welk gewas hij 

 voor het riet beplant was geweest) , dat hij niet van de jong- 

 ste zal zijn, en dat aan eene geregelde afwisseling, om een 

 zeker aantal jaren, met andere gewassen, hier wel niet te 

 denken valt. 



Te Telokkompaaij , gelegen ruim 3 1 /% uren roeijens van 

 Pontianak de Kapoeas-rivier op, zijn ook twee dergelijke chine- 

 sche suikerfabriekjes met hunne tuinen. 



Ik meette daar een tuintje van regthoekigen vorm op, dat 

 voor ongeveer . 6 maanden gesneden was, 12 n. el breed en 

 24 n. el lang zijnde, en dus eene oppervlakte had van 288 

 □ n. el, gelijk l/% javaschen bouw. Hier waren op 9 beddin- 

 gen, die dus juist \ l /% n. el van elkander liggen, 248 stoe- 

 len geplant, welke 1485 rietstokken tellen, dat 8700 stoelen 

 per bouw, en 1722 bossen riet, van 25 stokken elk, per bouw 

 voorstelt. 



Op Java verkrijgt men, als het riet rijp is om gesneden te 

 worden, dus 12 a 13 maanden oud is, bij de in de hiervol- 

 gende Bijlage I in de l ste kolom vermelde plantruimten, een 

 aantal stekken per plant, en bossen riet per bouw, als in de 

 3de en 4 de kolom opgeteekend is. Deze tabel is uit de meer 

 genoemde verhandeling van den heer Fromberg overgenomen. 



Men verkrijgt dus op Borneo, zeer wijd plantende, minder 

 rietstokken per bouw dan op Java bij verschillende , maar toch veel 

 geringere plantruimten, terwijl daarentegen elke stoel op Borneo, 

 in cenen tuin, die genoegzaam even lang geleden gesneden was 



