— 203 — 



Onder anderen schrijft hier de kommissaris: 



//Deze waterleiding zal volgens het geprojekteerde plan te 

 // Telokkompaaij naar , gissing 3 a 4 palen afstand van het 

 //etablissement (Panharapan), uit de groote rivier de Kapoeas 

 //haren oorsprong ontleenen, welke plaats 30 voet hooger zoude 

 //lisreren dan de fabriek. 



DO 



// Ik heb in het belang der zaak de bovengemelde plaats in 

 // oogenschouw genomen; dan, oppervlakkig geoordeeld, is het 

 //mij voorgekomen, dat de opgegevene rijzing van 30 voeten 

 // veel te hoog is geschat, doch enz." 



Ik ben geheel van hetzelfde gevoelen als Donker. Maar 

 dat het al of niet slagen der suikeronderneming (hij zegt 

 verder // van het al of niet uit voerlij ke van dit werk, // is 

 het welslagen der onderneming geheel afhankelijk") alleen 

 zoude afhangen van de omstandigheid of een rad door wa- 

 ter in beweging kan gebragt worden of niet (er bestaan 

 toch nog andere moteurs), dit acht ik veel te eenzijdig ge- 

 dacht, ofschoon het wel door de belanghebbenden, tot bekoming 

 van verder renteloos voorschot, aan het Gouvernement aldus 

 voorgesteld is. * 



Ik heb geene direkte bepalingen omtrent het verschil in 

 hoogte van den waterstand tusschen beide plaatsen kunnen 

 bewerkstelligen, maar ook de ondernemers schijnen dergelijke 

 opmetingen hun voorstel niet vooraf te hebben doen gaan, 

 terwijl op de schets uitdrukkelijk vermeld wordt (en dit 

 schijnt dus hunne een i ge basis geweest te zijn) , dat // de 

 //Kapoeas een snelvlietend water is, welks buitengewoon ster- 

 //ke stroom" enz., en welks rijzing men in gemoede" (dus 

 zonder eenig ander bewijs) //op meer dan 30 voeten kan 

 schatten." 



Ik moet hier mededeelen dat de Kapoeas zoo min te Telok- 

 kompaaij als te Panharapan snelvlietend is, dat er zelfs geen 

 stroom op beide plaatsen in dat water te bespeuren is, waar 

 men duidelijk vloed en ebbe der zee kan waarnemen. Iedereen 

 die op de Kapoeas geweest is, ieder zeeofficier, die de rivier 

 bevaren heeft, dien ik daarover gesproken heb, is dit met ijm 



