— 210 — 



met een traprad verbonden, waardoor men meende dat 3 man- 

 nen tot het in beweging brengen der cilinders voldoende zou- 

 den zijn. 



Het in vroegere jaren opgerigte kookhuis was geheel ver- 

 vallen, en niet veel meer dan de schoorsteen was daarvan over- 

 gebleven. In den laatsten tijd, dat gewerkt werd, had men het 

 suikersap in twee op eene andere plaats ingemetselde ijzeren 

 pannen verkookt, waarbij dagelijks tot 3 pikols suiker konden 

 verkregen worden. 



Treurig is het aan te zien, dat de eenmaal stevige en 

 hechte, meerendeels van ijzerhout opgetrokkene gebouwen, al- 

 leen door verwaarlozing, in een' zoo vervallen toestand verkee- 

 ren; immers aan eene flinke oprigting schijnen vroeger geene 

 kosten gespaard te zijn, wat blijken kan uit den bevindings- 

 staat door den adsistent-resident van Pontianak, in Augustus 

 18 il aan den kommissaris inspekteur voor de Westkust van 

 Borneo aangeboden. 



De chinesche fabrieken verwerken elk dagelijks 900 riet- 

 stokken als die groot zijn, anders 1000. Dit riet wordt soms 

 tegen zekeren prijs door landbouwers aan den eigenaar der 

 fabriek geleverd. Soms beplant de eigenaar met koelies zijne eige- 

 ne tuinen. Uit die hoeveelheid riet worden volgens hunne maat 

 32 groote putsen sap bekomen, bij nadere meting gelijkstaan- 

 de met 1088-n. kannen, nadat het riet, zooals gewoonlijk ge- 

 schiedt, driemalen door den molen is gegaan. 



Dit sap wordt in opene ijzeren pannen verkookt, en ge- 

 noemde hoeveelheid levert dan 160 ii 170 katties suiker op, 

 die niet van de beste kwaliteit is. Naar schatting zal zij mis- 

 schien overeenkomen met No. 7 of No. 8, maar stellig niet 

 hooger zijn, van den door de handelmaatschappij aangenomen' 

 standaard. Uitsluitend voor de plaatselijke konsumptie wordt 

 deze suiker tegen 25 a. 30 duiten het kattie verkocht. 



Volgens proeven door den adsistent-resident van Pontianak 

 IIumme genomen, leveren 500 stokken riet 1 pikol suiker 

 en volgens rapport van den kommissaris De Linge van 16 Junij 

 1837, zouden 500 rietstokken 78 3 / 4 kattie goede suiker ge- 



