— 222 -— 



de uitkomsten" niet over liet geheel toegepast mogen worden). 

 De uitkomsten bij eene onvolkomen e persing aan de fabriek 

 zelve, door mij verkregen, toonen een veel kleiner cijfer aan, 

 en toch overtreffen de berekeningen, op die ongunstige cijfers 

 gebaseerd, zooals nader blijken zal, de voor Java berekende 

 hoeveelheden. 



Behalve de deugdzaamheid van het borneosche riet tegenover 

 het javasche, door het zooveel kleinere gehalte aan oplosbare 

 zouten in het sap en oplosbare eiwitstof, vergelijkt de heer Fhom- 

 berg ook zijn suikergehalte met dat van verschillende rietsoor- 

 ten, die tijdens de analijse in veel gunstiger omstandigheden 

 verkeerden, waarvan de 4 eerste te Buitenzorg en het nabij 

 gelegene Genting aangekweekt zijn. Zij zijn de volgende: , 



Biet van 



Suikergeh. Bezoek. Soerab. Samar. Buitenz. Cherib. Batav. Pamangk. Nib. seriboe 



Gemiddeld 18.1% 18.8% 18.1% 13.4% 16.98% 15.74% 18.3% 18.04% 



Hoogst 20.0 „ 20.1 » 21.6 » 17.4 » 20.0 « 18.40 „ — — 



Laagst 17.0. 18.2 . 15.0 » 10.5 » 13.56 * 13.30// — — 



De volgende cijfers zullen daarenboven het sapgehalte en de 

 zwaarte van het sap, met eene gebrekkige pers verkregen, 

 leeren kennen en toelichten. Door eene vergelijking van dezelf- 

 de omstandigheden met hetgeen op sommige plaatsen op Java 

 waargenomen wordt, zal naar mijn bescheiden oordeel, duide- 

 lijk worden aangetoond:' 



Dat wat den groei van het suikerriet op Borneo aangaat, 

 eene suikeronderneming aldaar voorzeker ruime voordeden moet 

 opleveren. 



De 50 rietstokken, in de fabriek kampong Tepekkon geme- 

 ten, liet ik, vergezeld van den heer Ellinkhuyzen, in wiens 

 gezelschap ik ook beide keeren naar Nibongseriboe ging, in 

 den chineschen molen uitpersen. Ik bekwam , 



nadat het riet eens door den molen was gegaan , 28 n. kan sap van 7 1 /* Beaumé 



" voor de tweede maal " « » 21.9 » » » 6%° » 



» derde •> „ <> » 8.3 * » ,, 6'//.° 

 » " " vierde (dat het arbeidsloon 



niet goed kan maken) 0.6 » » » 6° « 



te zamen 58.8 n. kan. 



De bekomen ampas was nog vrij vochtig op het gevoel, en 



