— 225 — 



Alle deze cijfers heb ik tot gereeder overzigt in Bijlage 

 VI vereeni^d. 



o 



Aldaar zijn in de 13 Jc , 14 Je eu 15de kolommen opget eekend , 

 de hoeveelheden sap en suiker in ponden en pikols, die, bij de 4 

 bezochte fabrieken, de bovengrond, als door den chineschen 



molen uitgeperst sap, kan produceren, wanneer die met 6870 

 stekken, zooals te Nibongsenboe geschiedt, beplant is, ter- 

 wijl de 3 volgende kolommen hetzelfde zullen aantoonen, voor 

 eene plantwijdte, die te Tclokkoinpaaij is waargenomen, van 

 8.700 stokken per bouw. 



Wanneer nu acht wordt gegeven op de onvolkomcne uit- 

 persing van het riet, en daarbij de enorme plantwijdte in aan- 

 merking genomen, dan maak ik mij sterk dat mijne uit- 

 spraak omtrent de hoeveelheid suiker, die een bouw grond, 

 op Borneo met riet beplant, kan opleveren, volkomen bewezen 

 is. 



Nog eene omstandigheid blijkt uit de laatste kolommen der 

 Bijlage VI namelijk deze, dat men minder wijd plantende, 

 iets minder sap, maar 10o/o meer suiker per bouw verkrijgt, 

 dan anders. Te Nibongseriboe, welk terrein volkomen met 

 dat van Telokkompaaij overeenkomt, heeft men deze op- 

 merking kunnen maken. 



Is nu te Telokkompaaij, wat plantwijdte betreft, de grens 

 bereikt, die men niet mag overschrijden? 



Ik durf hierin geene uitspraak doen, maar meen het te 

 moeten betwijfelen. Alleen vele proeven zouden hier de onze- 

 kerheid, waarin wij omtrent dit punt verkeeren, kunnen weg- 

 nemen. 



De heer Hümme deelt mede, dat op de 94 te Panharapan 

 aangeplante bouws 10.500 stoelen per bouw stonden. Vooron- 

 dersteld dat bij deze plantwijdte het riet even gunstig groeide 

 als bij eene grootere b. v. 8700 stoelen per bouw (Telokkom- 

 paaij), zoo verkrijg ik het gehalte van het uitgeperste sap, 

 voor de 4 fabrieken berekenende : 



