— 254 — 



in a : . 0.53. n. ® 



// 'b 0.46. // // 



,, c 0.72. // // 



>i het pontianaksche 0.59. // // 



Gevende een plus van 22 / o in c, boven het laatste. 

 In hoeverre de aard der gronden, op de beide groeiplaatsen, 

 hierop invloed kan gehad hebben, vooral blijkbaar nit de meer- 

 dere dikte en zwaarte, bij mindere lengte, van het riet <?, 

 kan misschien uit liet onderzoek worden afgeleid, waarvan de 

 uitkomst later zal worden medegedeeld. 



Er blijft thans nog overig, in gevolge den wensch van den 

 rouvernemeuts kommissaris, berijdt te doen van de verhouding 

 in suikergehalte, waarin deze borneosche rietstokken staan tot 

 de verschillende variëteiten van Java. 



Ik zal de hiertoe dienstige cijfers thans slechts in het kort 

 kunnen mededeelen, omdat ik met het uitwerken der, uit de 

 javasche rietsoorten verkregene uitkomsten nog niet ver genoeg ge- 

 vorderd den, om al de bijzondere afwijkingen toe te lichten. 



Bij de beoordeeling dezer verhouding, dient echter in het 

 oog gehouden te worden, dat het klimaat van Borneo, zoo 

 het al den groei van het suikerriet zeer bevordert, toch voor 

 het ontstaan van zwaar sap minder gunstig is, dan dat van 

 Java, vooral in het oostelijk gedeelte. Wegens de menigvul- 

 dige regens, die noodwendig moeten heersenen op een digt 

 begroeid eiland , gelegen op de grenzen der passaatstreken, waar, 

 hetzij bij storm of bij windstilte , zeer verhitte en hoogst vocht- 

 rijke luchtstroomen eiken dag opstijgen, niet of zeer weinig 

 aangedaan door de moussons der keerkringslanden,' — wegens de- 

 zen toestand der dampkringslticht , wordt in de gewassen eene 

 grootere hoeveelheid vochts teruggehouden, en dus de vorming 

 van sap van zeer groot soortelijk gewigt in suikerriet, onmo- 

 gelijk gemaakt. 



In den brief des hoeren Croockewit van G Septb. 1854 

 ]\ ro . s /q komt voor, dat er eigenlijk geene afscheiding der moes- 



