— 390 — 



dan de lucht, van daar af echter op eens daalde en tamelijk 

 gelijk, doch altoos iets hooger dan de lucht bleef. Zoodra wij 

 echter ten westen der Hawaiji- eilanden kwamen , nam de warm- 

 te van het zeewater aanzienlijk toe, zich daarbij zeer dik- 

 wijls zelfs boven den hoogsten stand der luchttemperatuur ver- 

 heffende, echter haast nooit beneden de gemiddelde tempera- 

 tuur der lucht afdalende. De gemiddelde temperatuur der lucht 

 tot de Sandwichs- (Hawaiji) eilanden was 25.1°, doch zoude 

 veel lager geweest zijn, indien ik de 18 eerste dagen der reis 

 ook geobserveerd had, want wij hadden reeds de koudste luchtstreek 

 der westkust van Zuid- Amerika verlaten, toen ik pas begon 

 te observeren. De 14 dagen, volgende op ons vertrek van die 

 eilanden, gaven ook reeds eene eenigzins hoogere temperatuur, 

 namelijk 26.0° C. Daarna echter nam de luchttemperatuur aan- 

 zienlijk toe, zoodat zij zelfs in 't gemiddelde nu en dan eens 

 tot 29° C. en hooger rees, terwijl het gemiddelde uit de vol- 

 gende 45 dagen zelfs 28.1° C. bedroeg. Het gemiddelde uit 

 de geheele reis of van de geobserveerde 73 dagen bedraagt 

 desniettegenstaande nog altijd 27.1° C, waarbij is op te mer- 

 ken, dat de streek tusschen de Philippijnen en de Sand- 

 wichseilanden niet minder warmte vertoonde dan die van Gilolo 

 door de Molukken-Passage, de Soeloe-zee en de Straat Makassar. 

 Aangaande de tijphon wil ik ook nog kort aanduiden, het- 

 geen de heeren Van Bennekom en Boelen uitvoeriger zullen 

 bewijzen, dat zij zich zeer goed op de van de cyclones 

 of draaiwinden gemaakte t^heorie liet toepassen; dat wij 

 haar voor het eerst gevoelden , toen wij ons nog n. o. bij 

 de voortbewegingslij n der tijphon bevonden ; dat wij* door 

 voor den wind te zeilen, voor top en takel lenzende met 10 

 mijlen vaart, die lijn juist doorsneden, zoodat later de tijphon, 

 noordelijk van ons overging, waaraan wel de hernieuwde daling 

 eenige dagen later is toe te schrijven. Wij hadden hierdoor het 

 nadeel, zoo ver om de zuid te zijn geloopen, dat wij. niet meer 

 zooveel noord konden halen , om de noordelijk van kaap Engano 

 gelegene straat naar de Chinesche zee te kunnen passeren 

 zoodat wij gedwongeu werden, om de zuid af te houden 



Batavia , December 1854». 



