— 484 — 



procent koolzuur alkali in eenen vorm, die op reageerpapier 

 o-eene uitwerking heeft! 



De harde kristalkorsten , die zich uit een dezer water en aan de 

 lucht hadden gevormd, werden verzameld, en met water zoolang 

 afgewasschen , dat er geen spoor van alkalische reaktie meer 

 merkbaar was. Na het residuum op platinablik zacht te heb- 

 ben verhit, nam dit, met water bevochtigd, oogenblikkelijk 

 eene sterke alkalische reaktie aan. 



Ook de wateren zelve reageren slechts zwak alkalisch; na 

 koken treedt die reaktie eerst duidelijk te voorschijn, en zon- 

 der ontwikkeling van koolzuur vormt zich een neerslag, dat 

 hoewel niet gemakkelijk, intusschen na bekoeling der vloeistof 

 van lieverlede wordt opgelost. Die sterke alkalische reaktie 

 blijft het water bij, tot zich de karbonaten der alkalische aar- 

 den grootendeels hebben afgezet; nu is zij merkelijk vermin- 

 derd, maar aan de zoutmassa bij allen nog duidelijk aan te wijzen. 



Uit dit een en ander is het meer dan duidelijk gebleken, 

 dat de carb. sodae in verbinding voorkomt met een ander lig- 

 chaam , waardoor de alkalische reaktie verloren gaat , die eerst ' 

 na koken weder wordt te voorschijn geroepen. Deze verbin- 

 ding kan wel niet anders wezen dan carb. calcis et sodae. — Ik 

 stel mij voor, dat de koolzure kalk, op het punt van te wor- 

 den uitgescheiden door den carb. sodae, dus in statu nascenti, 

 zich met deze verbindt. 



Wanneer wij nu de zamenstellende deelen der bronwateren 

 met elkander vergelijken, zooals die in tabel I berekend zijn, 

 dan valt het aanzienlijk gehalte aan koolzure soda, vooral bij 

 Sigoriti en Djatus, in verhouding tot de zoutmassen, zeer inliet 

 oog. Daardoor konden zij ook eene groote hoeveelheid kicscl- 

 zuur opgelost houden. De beide wateren van Kockoesan heb- 

 ben niet meer overeenkomst met elkander dan met die van 

 Grindi en Djatus, en liet allerminst strookt dit met het hier 

 boven medegedeelde berigt van den heer Broekmeijer , bladz. 472, 

 volg. hetwelk de densiteit en het zoutgehalte van Kockoesan (I I) 

 geringer had moeten wezen dan die van Kockoesan (1). Daar 

 er evenwel 2;cene reden bestaat om het berigt niet volkomen te 



