46 OVER DE DIGTHEID, DE UITZETTING, HET KOOKPUNT EN DE SPANNING 



Ofschoon bergamotolie een veel hooger kookpunt heeft clan 100° C. (vol- 

 gens onze proef 165° G.) zien wij uit deze proeven den grooten invloed, 

 die zij, in kleine hoeveelheid bij een alkoholmengsel gedaan, uitoefent op de 

 spanning van den damp dier vloeistof; daar echter de verschillen tusschen 

 de waargenomene kvvikhoogten in de 5 proeven vrij constant waren, beproef- 

 den wij de vloeistof N°. 17 nog eens, nadat wij er zooveel bergamotolie had- 

 den bijgedaan, dat de vloeistof melkachtig was, en kregen nu 467i bij 

 09°. 9 C, zoodat de toevoeging eener grootere hoeveelheid vlugtige olie geen 

 onderscheid voortbrengt. Daarom onderzochten wij op nieuw onze vloeistof 

 N°. 12, nadat wij die in 5 gelijke deelen hadden verdeeld; wij voegden bij 

 de eene vloeistof eene druppel oleum corticis aurantiorum, bij eene andere 

 oleum corticis ei tri, bij eene derde oleum foeniculi, en bij eene vierde oleum 

 menlhae piperitidis, en vonden : 



zonder olie 297i bij 100°,05 C. 

 oleum aur. 540 » 



» citri 549 » 



» foen. 510 » 



» menth.512 » 



waaruit genoegzaam blijkt, dat voor spiritueuse vloeistoffen met aetherischc 

 oliën de vaporimeter niet dienstig: kan zijn. 



Zoo als van zelfs spreekt, stijgt bij luchtvrij gedestilleerd water de vapo- 

 rimeter niet hooger dan 10 a 20 m.m. als gevolg van de uitzetting van het 

 water en het kwik; wij achtten het van belang om de spanning van de 

 vlugtige oliën te onderzoeken, en vulden toen den vaporimeter met bergamot- 

 olie, en zoo als te verwachten was steeg de vaporimeter niet merkbaar hoo- 

 ger dan bij zuiver water; vulden wij echter den vaporimeter met water, 

 waarin eene druppel bergamotolie was geschud, zoo steeg hij tot 118 m.m. 

 bij 100°.05 G. 



Bij eene opzettelijke vergelijkende proef over het kookpunt van zuiver wa- 

 ter en van bergamotolie houdend water, vonden wij, zoowel wanneer de ther- 

 mometer in de vloeistof als ook wanneer hij in den damp hing, geen ver- 

 schil. Voor dit opmerkelijk feit kunnen wij voor alsnog geene voldoende oorzaak 

 opgeven; zoo verre wij weten verbindt zich de vlugtige bergamotolie niet 

 scheikundig met water, en mogt dit ook zijn, zoo blijft de anomalie van 

 eene verhoogde spanning van den damp bij gelijk kookpunt toch onverklaard. 

 Eene dergelijke anomalie, die mogelijk hiermede in verband staat, doch niet 



