53 



mann wijst. De verdeeling in » Schwarz " en » Braun " 

 kohle is al van zeer ouden datum in Duitschland en de 

 potasch-proef ter onderscheiding hebben wij aan Karsten te 

 danken. Men vindt ze opgegeven in de mineralogische 

 werken , lang voordat Naumann als auteur optrad. 



Mijne proeven bleven beperkt tot de drie specimina, 

 die ik voor het kabinet ontvangen had, en waarvan slechts 

 kleine brokjes ter proefneming konden verbruikt w T orden. 



Men leest in N°. 14 blz. 65 der Notulen van het Konink- 

 lijke Instituut van Ingenieurs te Delft: 



» Nadat de Vice-President het lid de Bruyn Kops zijnen 

 » dank betuigd heeft voor deze mededeeling en daarop het 

 v woord gegeven aan het lid Bleekrode , deelt deze vele be- 

 » langrijke bijzonderheden mede omtrent de bruinkool van 

 » Bomeo. Hij doet opmerken , dat de onderzoekingen van 

 «minerale brandstoffen, ruim 55 jaren, dus nu het derde 

 » eener eeuw geleden , voor het eerst in het w T erk gesteld zijn. 

 » Reeds in 1828 zijn hier te lande proeven genomen met 

 » monsters kolen uit Indië overgezonden en wel door de 

 » heeren van Twent, Reinwardt, Lipkens en van Meerten. 



» Het oordeel was, dat de bruinkool van Bantam allezins 

 » voor de stoomvaart geschikt is , hoewel niet voor lange 

 » zeereizen ; dat zij bijzonder voordeelig in de fabrieken is, 

 » alsmede ter bereiding van steenkoolteer en gaz. In het 

 » daarop gevolgde rapport verklaarde de generaal -directeur 

 » der domeinen , dat deze laatste eigenschap van mindere 

 «waarde is, omdat gaz waarschijnlijk op Java niet gebruikt 

 » zal worden. En wat zien wij nu dat dertig jaren later 

 » gebeurt : weldra zal de gaz-verlichting ook daar tot 

 «stand gebragt zijn. 11 



» Er verliepen na de eerste ontdekking vijftien en meer 

 «jaren, tot dat er op Borneo eene werkelijke ontginning 

 «tot stand kwam en men overtuigd werd, dat de kool er 

 » als brandstof der exploitatie waardig was. 



« De geschiedenis der ontginning in de Zuid- en Oos- 

 » terafdeeling van Bjrneo is geleverd door den Ingenieur 



DL. XXIII 3 



