503 



zijn opgeheven, zullen zij op Ceram even schoone streken 

 ter bebouwing aantreffen, als men in de Minahassa vindt. 



De Ambonsche en alle verdere Moluksche burgers, die 

 zich den veldarbeid tot schande rekenen, zoude ik trach- 

 ten ambachten te laten leeren, of ze voor de zeedienst opte- 

 leiden; zij zijn buitendien door hunne schutterlij ke dien- 

 sten, waartoe zij ook nu verpligt zijn, reeds gewoon om 

 met de wapenen om te gaan, zoo dat zij ook bij het le^er 

 goede diensten zouden kunnen bewijzen. 



Op de Uliassers is de toestand nagenoeg dezelfde als op 

 Ambon, met dit onderscheid dat de bodem aldaar nog on- 

 geschikter is voor kuituur, met uitzondering van die der na- 

 gelen die er, voornamelijk op Saparoea, met het beste gevolg 

 gedreven wordt. Ik meen dan ook vernomen te hebben, dat 

 vele inwoners dier eilanden groote geneigdheid aan den 

 dag gelegd hebben, om naar Ceram te verhuizen. 



Saparoea. Op onze reis van Ambon naar Ceram, dach- 

 ten wij het eiland Haroekoe aan te doen, doch de sterke 

 branding der zee belette ons te landen, zoodat wij naar 

 Haria op het eiland Saparoea overstaken en aldaar aan wal 

 gingen, om met draagstoelen naar de hoofdplaats Saparoea 

 te worden overgebragt. 



Onder weg passeerden wij eene nog al vrij uitgebreide 

 oude aanplant van djatieboomen , die echter niet veel be- 

 loofde, wat wel hoofdzakelijk aan den onganstigen bodem 

 zal moeten worden toegeschreven, daar de koraalkalk 

 meestal de oppervlakte bereikt. Hoewel de djatieboo- 

 men wel in kalkgronden tieren willen, zoo scheen de hoe- 

 veelheid daarvan hier toch wat overdreven te zijn. 



Op iets gunstiger terrein zagen wij eenen ouden nagel- 

 tuin, die almede gebrek aan schaduwboomen had, waar- 

 door de boomen , door de zon geblakerd , een minder gun- 

 stig voorkomen hadden , dan degeene die wij op Ambon in 

 het lommer der bosschen aantroffen. 



Den volgenden dag begaven wij ons over land per draag- 



