7)04 



stoel naar Nollot, om van daar per orembaaij naar Ceram 

 overtesteken. 



Ceram. Ceram zoude voor de katoenkultuur beter ge- 

 schikt zijn dan Ambon en de Uliassers, wijl de moeson 

 hier geregelder is, en men overvloedige vruchtbare vlak- 

 ten , thans nog met oorspronkelijke bosschen bedekt aantreft, 

 die niet alleen voor katoen maar ook voor tabak, ka- 

 kao, koffij, enz zijn aantebevelen, daar zij bestaan uit door el- 

 kander gemengde bestanddeelen als: humus, klei, zanden 

 platte kwartssteenen. Dit moet ontegenzeggelijk eenen 

 vruchtbaren bodem daarstellen, zooals trouwens ten duide- 

 lijksten blijkt, uit de daar reeds bestaande aanplantingen 

 van kakao, koffij, tabak, rijst, suikerriet enz., doch de 

 katoenkultuur moet er nog ingevoerd worden; wel vindt 

 men enkele heesters van de Fernambuc katoen in de ne- 

 gorijen, doch geregelde aanplantingen van deze, vond ik 

 evenmin, als van andere eenjarige soorten. 



Het eiland Ceram, het grootste der Molukken , is te- 

 vens het geschiktste voor kultuurondernemingen ; men 

 is reeds begonnen ze daartestellen , doch zij bepalen zich 

 nog enkel tot den kakaoboom. 



Zoo er ergens in de Molukken kwestie mogt zijn tot 

 kolonisatie van Europeanen, dan ware dit eiland daarvoor 

 mijns inziens het geschiktste van allen, hoewel Halmahaira 

 misschien ook daarvoor in aanmerking zoude kunnen ko- 

 men. Boeroe dient eerst in de derde of vierde plaats ge- 

 noemd te worden, en het is zelfs twijfelachtig of daar wel 

 geschikte gronden bestaan. 



Eene Europeesche kolonisatie zoude in de Molukken ge- 

 heel op hare plaats zijn, wijl men daar weinig met het Is- 

 lamismus te kampen zoude hebben, maar onder de vele 

 inlandsche Christenen en Alfoeren beter te huis is, dan in 

 geheel Mohamedaansche landen; men beschouwt ons daar 

 meer als broeders, doch elders meer als vijanden van het 

 geloof. Jammer echter dat wij nog zoo weinig van het 



