529 



volgens vele vruchten draagt. Dezelfde soort zag ik ook op 

 Ternate en Halmaheira aangeplant. Ook de Fernambuc- 

 katoen komt hier voor, maar even als elders door den 

 ganschen archipel, bij enkele exemplaren in de negorijen. 



Deze beide eilanden zijn geheel met vulkanische asch 

 bedekt, en hoewel de piek van Tidore geene sporen van 

 uitbarstingen draagt, is toch ook hier de bodem rijkelijk 

 met die asch overdekt, die echter van eene andere za- 

 menstelling en veel fijner is dan op Ternate, zoodat men 

 moet veronderstellen , dat bij de uitbarstingen van de piek 

 van Ternate, de zwaardere deelen op dit eiland zelf zijn 

 neergevallen, terwijl de fijnere en ligtere deelen naar Ti- 

 dore ziju overgewaaid. 



De resident Bosch deelde mij omtrent deze en de ande- 

 re kleine eilanden, het volgende mede: 



» Het is een opmerkelijk verschijnsel, dat van al de eilan- 

 den, welke als het ware in eene lijn ten zuiden van Ter- 

 nate liggen , slechts Maitara en Ma ree klapperboomen be- 

 zitten, terwijl die boom niet op Tidore , Motir, Makian , 

 Kajoa, Lata-lata en overige in die rigting gelegene eilan- 

 den wil tieren. Zoo ook de arengboom , dien men slechts 

 op enkele dezer plaatsen vindt, waar hij weinig vrucht 

 geeft en schraal staat; wat de geaardheid van den bo- 

 dem betreft zoo is die toch op meest alle eilanden de- 

 zelfde. Zij zijn namelijk, met uitzondering van Kajoa dat 

 eene neptunische formatie is, van eene plutonische wor- 

 ding even als Ternate en Betjang (Batjan) , op welke laatste 

 eilanden zoo wel de klapper — als de arengboom welig groeit. 



» De inlander beweert dat een kever, Sabeta genaamd, 

 die niet wel is uit te roeijen, deze palmboomen vernielt 

 zonder echter den pinang aan te randen. 



«Bij nader onderzoek is mij gebleken, dat men zoowel 

 te Tidore als te Makian en Kajoe herhaaldelijk beproefd 

 heeft klapperboomen te telen , doch dajt alle pogingen vruch- 

 teloos zijn geweest. Op 2 a ojarigen ouderdom , werden zij 

 steeds door den Sabeta vernield. 



