550 



» Makian is door vulkanische werkingen vreeselijk bewo- 

 gen en verscheurd; er is nog al eene talrijke bevolking 

 en er wordt veel tabak geplant. Het heeft geen levend 

 water en geene goede houtsoorten. 



» Kajoa is van eene jonge nep tunische formatie, laag en 

 almede voor de tabakskultuur geschikt. Men zoude er par- 

 tikuliere tabakskultuur kunnen vestigen. 



» Betjang (Batjan) is in deze groep ontegenzeggelijk het 

 rijkste, doch er ontbreekt bevolking; het is vooral rijk 

 aan prachtige houtsoorten. 



» Tawalie geeft even als Batjan goede houtsoorten. 



» Het verschijnsel dat op sommige eilanden-, de klapper- 

 boom wel, doch op andere niet groeijen wil, is vrij zon- 

 derling en het komt mij voor, dat dit in verband moet 

 staan met de gevolgen der vulkanische werking, waarvan 

 ik zoo even een voorbeeld van Tidore aanhaalde. 1 ' 



Hetzelfde verschijnsel van het wegsterven der klapper- 

 boomen, heb ik reeds vroeger uit het Palembangsche me- 

 degedeeld en ook daar meende ik het niet aan de fijne 

 vulkanische asch, maar aan het zeer fijne bezinksel der 

 rivieren te moeten toeschrijven. 



Wij bezochten nu verder nog, steeds in gezelschap van 

 den resident, de piek en den krater van Ternate, wat nog al 

 inspanning kostte, daar het meestal vrij steil en ten laatste 

 zeer steil naar boven ging ; wel konden wij in den be- 

 ginne een eindweg te paard rijden, doch toen dit niet 

 meer doenlijk was , was ook het gebruik van eenen draag- 

 stoel niet meer mogelijk, zoodat wij het verdere gedeel- 

 te van dezen togt te voet moesten afleggen. 



Het was vooral mijn streven geweest, om in de Moluk- 

 ken toch éénen berg van aanzienlijke hoogte te beklimmen 

 en daartoe is vooral deze piek, die eene hoogte van 5556 

 rhijnl. voeten heeft en daarbij geheel begroeid is, bijzon- 

 der gunstig, maar ik vond mij in vele opzigten teleurge- 

 steld. 



De vlakke en zachthellende voet des bergs, is bebouwd 



