336 



over geene zijner ondergeschikten, of zelfs over de nog in 

 hunnen natuurstaat levende Alfoeren te beklagen. 



Van hier keerden wij naar Ternate terug, waar wij on- 

 zen gemaakten buit voor de verzending naar Java gereed 

 maakten, om spoedig met het oorlogsvaartuig Etna naar Ba- 

 tjan te kunnen vertrekken. 



Bat jan. In korten tijd hadden wij het eiland Batjan 

 bereikt en vonden daar een vrij goed gebouw, om ons 

 te huisvesten. Het was door den sultan van dit eiland 

 naar zijn beste vermogen van het noodige voorzien, doch 

 daar die goede man het zelf niet heel vorstelijk heeft, was 

 er natuurlijk aan geene luxe te denken. 



Wij bleven hier vijf dagen, bezochten in dien tijd het verlate- 

 ne steenkolen etablissement en maakten eenige uitstapjes naar 

 de aangrenzende bosschen en stranden. Wij legden ook eene 

 visite af bij den sultan, die ons meermalen met een tegen- 

 bezoek vereerde, en uiterst beleefd en voorkomend was. 

 Het ontbreekt hem aan niets, als aan menschen en geld. 



Wij bezochten ook Mombia waar wij te vergeefs naar 

 eene kolenmijn zochten, doch daar men ons verzekerde, dat er 

 een paar palen verder eene door den sultan zelven geo- 

 pende mijn bestond, begaven wij ons toen op weg daar- 

 heen. Hoewel het pad geheel was digt gegroeid, en wij 

 verder nog al steil klimmen moesten, bereikten wij toch ein- 

 delijk de plaats waar steenkolen, aan den kant van een berg- 

 stroompje uitgegraven werden; de put zelf was reeds 

 gedeeltelijk weder ingestort. Over de hoedanigheid dier ko- 

 len konden wij niet oordeelen en nog minder over de 

 lagen, die daaronder gevonden worden. 



Op onze terugreis naar Mombia overviel ons eene zware 

 regenbui, en het bleef min of meer regenen, tot dat wij 

 op de hoofdplaats terugkwamen. 



Wij hadden echter geen berouw van dit reisje, wijl het 

 ons weder vele nieuwe plantensoorten leerde kennen, en 

 onze verzameling aanmerkelijk hielp vergrooten; onderde- 



