546 



gaat, zoodat ze tot de sagoebereiding niet gebezigd wordt; 

 de gladde groene stam, gespleten en van het merg ont- 

 daan , wordt voor vloeren van woningen en voor bruggen 

 veel gebezigd. 



Van eene andere hooge slanke waaijerpalm, de Wokka 

 (Livistona rotundifolia) , worden de bladeren door de in- 

 boorlingen als bedekking van transportgoederen tegen regen 

 en ook tot het dekken van huizen gebezigd. 



Vervolgens begaven we ons naar Kakas, dat aan het 

 meer van Tondano gelegen is, waar even als in al de 

 voornaamste negorijen van dit land, prachtige en goed ge- 

 meubileerde loges (pasangrahan op Java) voor verblijf der 

 ambtenaren, zijn opgerigt. Hoewel zij geheel van hout en 

 op hooge palen gebouwd zijn , zoude men op Batavia gaarne 

 ƒ 130 en meer huur per maand daarvoor betalen, en de 

 distriktshoofden of regenten , die hier den titel van Majoor 

 of Hoekoems-bezaar bezitten, zijn er zeer mede vereerd, 

 wanneer het hoofd van het bestuur daarin zijnen intrek 

 komt nemen, wat op eene inspektiereis niet altijd moge- 

 lijk is, wijl vele op te korte afstanden van elkander ge- 

 legen zijn. 



Voor eene goede tafel wordt steeds zorg gedragen, hoe- 

 wel de resident ook zijne eigene provisien medeneemt. 



Wij waren hier op eene hoogte boven de 2000 voeten in 

 het midden der koffijtuinen , voor welke kuituur deze 

 gronden zoo om hunne vlakke ligging als vruchtbaarheid 

 bijzonder geschikt zijn. Hoewel de koffijboomen door de 

 geheele Minahassa op weinige uitzonderingen na alle 

 getopt zijn, moet ik bekennen op Java dergelijke goed 

 getopte tuinen nimmer gezien te hebben; daaraan wordt 

 dan ook de meeste zorg besteed, soms zelfs meer dan 

 noodig of wenschelijk is. Dit onnoodige en niet wensche- 

 lijke bestaat mijns inziens daarin, dat men de gronden te 

 veel met den patjol behandelt, waardoor de in de op- 

 pervlakte gelegene koffij-wortels worden beleedigd of afge- 

 kapt ; dat men op sommige plaatsen de vette aarde tot 



