506 



Ter fine van berigt in handen gesteld van het lid Dr. 

 Oudemans. 



7o. Miss. dd. 17 Aug. jl., l e Bur. No. 2212, van den 

 kolonel, direkteur der genie luidende: 



Batavia, den 17ne Augustus 1861. 



Aan 

 de Direktie der Natuurkundige Veree- 

 niging in Nederlandsch-Indië te 

 Batavia. 



Het is nu ruim vijfjaren geleden, dat ik mij tot hooger 

 hand wendde om door de ingenieurs van het mijnwezen 

 te zien onderzocht, in hoeverre de zich te Goenoeng-Saharie 

 nabij Soerabaja bevindende hydraulische kalkmergel, ook 

 elders in voldoende hoeveelheid wordt aangetroffen en tegen 

 matige prijzen te bekomen is. 



In voorloopig antwoord daarop, mogt ik al spoedig ver- 

 nemen dat : 



» sommige mergels de eigenschap hebben om op de 

 vereischte temperatuur gebrand zijnde, een 1 hijdraulischen 

 mortel te leveren, welke eigenschap der mergels door proe- 

 ven moet worden onderzocht. 



» De bestanddeelen der mergels, kalk, klei en zand, 

 op gelijke wijze gebrand , leveren innig vermengd en indien 

 de verhoudingen geschikt zijn, een hijdraulisch cement; 

 deze verhouding en vermenging waaraan de hydraulische 

 eigenschap verbondenis, moet evenzeer door proeven wor- 

 den bepaald. 



» Wanneer bij het branden boven de vereischte tempe- 

 ratuur wordt verhit, zoodat daarbij eene verslakking plaats 

 grijpt, dan gaan daarmede de hydraulische eigenschappen 

 verloren. 



» Het is derhalve niet noodig om voor hijdraiulsche 



