78 



«kruiste, waarbij de Sindoro op 5 mijlen afstand zichtbaar 

 «was, terwijl de Onrust op 1 mijl afstand nog niet als 

 «stoomschip herkend werd; de Sindoro stoomde bij die 

 «gelegenheid met kolen, welke te Makaser waren ingeno- 

 «men , terwijl de Onrust kolen van de mijn Pelarang 

 «gebruikte. 11 



Een minder guustig bericht verwachtte ik ook niet. Im- 

 mers de kolen van Pelarang en Granje-Nassau zijn van 

 gelijke qualiteit en onveranderd van dezelfde hoedanigheid, 

 als die, welke in 1852 beproefd zijn geworden, aan boord 

 van Z. M. stoomschip Vesuvius. Waren die kolen toen 

 evenzeer geschikt voor stoomgebruik als de gelijktijdig be- 

 proefde Aberdare-kolen , welke volgens de meening der 

 beproevings-commissie van goede hoedanigheid waren , dan 

 zijn de Borneo-kolen nu nog geschikt voor stoomgebruik, 

 mits men er op let : dat men ze gebruikt onder omstan- 

 digheden , welke voor die kolen bestaanbaar of, zachtst 

 gesproken, niet te ongunstig zijn. ik zal later op de 

 verkeerde aanwending van de Indische kolen , als brand- 

 stof op stoomschepen , terug komen: het is onnoodig daar- 

 over hier verder uit te wijden. 



Zooals boven is bericht werden, na het uitbreken van de onlus- 

 lusten in de Zuid- en O o ster-af deeling van Borneo, van 1 Mei 

 1859 tot Juni 1864, geene kolen van de gouvernements ontgin- 

 ningen naar buiten die residentie verzonden en de Borneo-kolen, 

 waarover men in de laatste jaren zoo'n ongunstig oordeel velt, 

 zijn dus niet van de gouvernements mijnen , maar van andere ont- 

 ginningen afkomstig. 



Zoodanige andere ontginningen, die slechte, genoegzaam 

 onbruikbare kolen leverden, ook aan het gouvernement, 

 hebben er werkelijk bestaan en het is aan deze kolen, 

 dat, naar mijne meening, de Borneo-kolen in het alge- 

 meen tegenwoordig hare ongunstige reputatie e danken 

 hebben. 



He directeur der producten en civiele magazijnen en 

 de resident der Zuid- en Ooster-afdeeling van Borneo 

 wenschten , in het laatst van 1860 , de kolen van Poeloe-Laoet 



