84 



behooren uit te drukken , door te zeggen »de Borneo-kolen 

 door Buijs es. geleverd en afkomstig van Poeloe-laoet en 

 Poeloe-Nangka zijn zeer slecht. 11 



De Borneo-kolen, waarmede ik bedoel : de met kennis van 

 zaken ontgonnen Borneo-kolen , door mij genoemd de zwart- 

 kolen van de koolformatie van Oranje-Nassau (in tegen- 

 overstelling van verscheidene andere Indische kolen, be- 

 paalde bruinkolen, van minder qualiteit), welke kolen in 

 het gebruik zijn gebracht door de gouvernements-mijnen 

 Oranje-Nassau en Pelarang en welke in het kolenveld van 

 Boekiet-Soemoer in Bengkoelen en in de mijnconcessie Ban- 

 joe-ïrang en vele andere plaatsen kunnen worden genomen, 

 — deze Borneo-kolen zijn goed en geschikt voor stoomko- 

 len , zooals ik verder zal trachten aan te toonen. 



I. De gunstige uitkomsten zijn reeds vermeld, welke 

 in 1852 werden 'verkregen , bij de proefnemingen aan boord 

 van Z. M. stoomschip Vesuvius, met de kolen van de drie 

 lagen van de gouvernements-mijn Oranje-Nassau, die se- 

 dert werden ontgonnen voor. stoomgebruik. 



Uit die uitkomsten volgde, voor de stoom-inrichting van de 

 Vesuvius, bij vergelijk met Engelsche stoomkolen van goe- 

 de qualiteit, afkomstig van Aberdare in South-Wales, voor : 



de Engelsche stuoin- de Borueo-stoomkohn 



kolen van Aberdare. van Oranje-Nassau. 



het gemak van stoom 



ophouden .... 100,— 101,66 



het aschgehalte. . . 10,40 ' 9,60 



de steenen (klinkers) . 0,50 0,46 



Zoodat de Borneo-kolen van Oranje-Nassau den toets, 

 als stoomkolen , zeer goed doorstonden met de Aberdare- 

 kolen , welke als zeer goede stoomkolen bij de marine be- 

 kend staan , zoowel in Nederland , als in Engeland. 



Iï. Hiervoren is almede vermeld hoe de firma Maclaine 

 Watson en Co., die de Borneo-kolen door eigen onderzoek 

 kende, om 4000 ton van die brandstof aan het gouverne- 

 ment vroeg , voor de dienst der P. en O. steam navigation 

 company en gaarne aannam voor die kolen dertig gulden 

 per ton te betalen. 



