01 



en mét koolstof koolzuur. Aan deze vorming van water 

 en koolzuur is het ontstaan der warmte te danken. 



Is de verbranding volkomen, dan zullen uit den schoor- 

 steen ontwijken: water, in den vorm van damp, en kool- 

 zuurgas, beiden kleurloos, en bovendien zwaveligzuur, 

 stikstof en een weinig van de asch , die fijn- verdeeld wordt 

 medegevoerd. In dit geval geschiedt de verbranding zon- 

 der rook; onder rook verstaande de voor verbranding geschikte 

 stoffen, welke onveranderd, ongeoxydeerd, uit den schoor- 

 steen ontwijken en verloren gaan. De warmte, ontwikkeld 

 bij de verbranding van de waterstof en de koolstof tot wa- 

 ter en koolzuur, ondergaat verliezen , onafhankelijk van die 

 scheikundige werking. Het water, gevormd door de ver- 

 branding van de waterstof, benevens het scheikundig ver- 

 bonden en het hygroscopisch water, ontwijkt bij de ver- 

 branding als stoom ea voert, behalve de vrije warmte, nog 

 550°C gebonden warmte mêe , welke onttrokken wordt aan 

 de warmte, die bij de volkomene verbranding is ontwik- 

 keld. Dit verlies behoort, bij de berekening van het vol- 

 strekt warmte-gevend vermogen, van de ontwikkelde warmte 

 bij de volkomene verbranding te worden afgetrokken; op an- 

 dere verliezen van ondergeschikt belang zal hier geen acht 

 worden geslagen. 



Naar de proeven van Dulong, Grassi en Favre en Silber- 

 mann, met Scheerer in ronde getallen aannemende : dat bij de 

 verbranding van 1 gewichtsdeel koolstof 8000 warmte-een- 

 heden worden ontwikkeld en de verbranding van 1 ge- 

 wichtsdeel waterstof 36000 warmte-eenheden levert, welke 

 getallen maar weinig van de waarheid kunnen afwijken : — 

 er verder oplettende dat 1 gewichtsdeel waterstof zich bij 

 de verbranding tot water verbindt met 8 gewichtsdeelen zuur- 

 stof ? — Z oo heeft, men voor de berekening van het volstrekt 

 warmte-gevend vermogen van steenkolen, dat is bij vol- 

 komen verbranding, de volgende formule : volstrekt warmte- 

 gevend vermogen = 8000 C + 36000 H— 550 (9 H + W + W\) 



Indien men het gewicht van de onderzochte steenkool als 



