97 



deze kolen aangeteekend : »This coal is extensively used by 

 »the Steain Navigation Company of Liverpool, as also by 

 »the various lead-smelting establishments on tlie river Dee, 

 »an<i is highly approved of." Eene getuigenis, welke men 

 volkomen recht heeft toe te passen op de kolen van Oran- 

 je-Nassau, en die van geen geringe beteekenis is, als men 

 bedenkt, dat Liverpool ten allen tijde de bakermat is ge- 

 weest voor de stoomvaart en nog aan het hoofd daarvan 

 staat, althans, voor wat stoomvaart betreft, eene eerste plaats 

 bekleedt. 



Verbrandt men de kolen goed, dan zijn de Borneo-kolen 

 zeer geschikt voor stoomgebruik*, alhoewel niet in die mate 

 als de beste stoomkolen van den aardbol : de beste stoom- 



kolen van South Wales. Maar om die uitne- 



mendste hoedanigheid voor de goede Indische steenkolen 



te vergen, is — naar het mij voorkomt — te veel 



gevergd. 



Geschiedt de verbranding onvolkomen, dan ontwijken er 

 uit den schoorsteen nog twee producten, behalve stoom en 

 koolzuur, te weten: kooloxydgas en rook (1). 



Kooloxydgas ontstaat bij het verbrandingsproces door 

 eene desoxydatie van het door de verbranding reeds gevorm- 

 de koolzuur; had al de koolstof, welke in de kolen is be- 

 vat, zich met voldoende zuurstof kunnen verbinden, dan 

 ware de verbranding volkomen geweest en het kooloxydgas 

 zou niet ontstaan zijn. Dit gas is nog voor verbranding 

 geschikt en zijne ontwijking geeft dierhalve verlies. 



Rook, hier de onverbrande waterstof en koolstof , welke 

 ontwijkt en alzoo verloren gaat daarvan is de waterstof 

 een kleurloos gas, maar de koolstof is een zwart, in de 

 hoogste mate fijn verdeeld, vast ligchaam, dat zijn zwarte 



(1) In het algemeen noemt men rook: al de producten der verbranding, hetzij deze 

 volkomen ot onvolkomen is, welke, b. v. bij een stoomwerktuig, uit den schoorsteen ont- 

 wijken. Hier, waar het te doen is om het verschil tusschen volkoraene en oavolkomene 

 verbranding te doen uitkomen, moet door rook worden verstaan : ongeoxydeerde, dat is 

 hier onverbrande waterstof en koolstof; brandstof, welke on verbrand, dat is on verbruikt, ont- 

 wijkt. 



DL. XXX 7 



