110 



de kolen / 9.00, op Onrust en Soerabaja ƒ 19.78 (1) ter- 

 wijl het verschil, tusschen de vracht van Bandjermasin naar 

 eenige haven op Java , met die van Onrust of Soerabaja 

 naar dezelfde haven, geen ƒ 10.78 per ton steenkolen kan 

 bedragen. Hetzelfde geldt voor de steenkolen , welke over* 

 gebracht moeten worden naar de buitenbezittingen, westelijk 

 gelegen van Bandjermasin (Bangka, Palembang, Riouw, 

 Pontianak, Bengkoelen en de Westkust van Sumatra). 



Hiermede acht ik voldoende te hebben aangetoond: dat 

 het voor den lande voordeeliger is , voor stoomgebruik aan 

 te wenden Indische steenkolen, van eene gouvernements- 

 ontginning boven Martapoera, dan daartoe Engelsche stoom* 

 kolen aan te voeren. 



Uit een staathuishoudkundig oogpunt beschouwd en let- 

 tende op de mogelijkheid van een oorlog, waardoor de 

 aanvoer van kolen uit Engeland kan gestremd worden en 

 de stoom-marine in Indië afhankelijk kan worden van de Indi- 

 sche steenkolen acht ik het noodig, dat ze voor stoomgebruik 

 worden ontgonnen , waarvoor zij alleszins geschikt zijn. Het is 

 niet noodig deze stelling verder te betoogen, ik houd mij verze- 

 kerd dat de regeering daarvan evenzeer overtuigd zal zijn als 

 de ondergeteekende. Als mijnbouwkundige moet ik evenwel 

 onder de aandacht brengen, dat men, met de ontginning 

 der Indische steenkolen , niet moet wachten tot een oorlog 

 is uitgebroken. Wanneer men niet in het bezit is eener 

 mijn van zekere productie, dan is niemand in staat, om 

 als hij daartoe plotseling den last ontvangt, in de behoefte 

 der marine te voorzien. 



Om dit duidelijk te maken is het voldoende, in herin- 

 nering te brengen , dat de kolen onder den grond, tusschen 

 zand- en kleisteen-lagen ingesloten, in lagen zijn gelegerd. 

 Zoolang in eene steenkolen- laag nog geene openingen zijn 

 gemaakt, kan men maar enkele mijnwerkers kolen doen 

 uitbreken; eerst later, als er in verschillende richtingen 



(1) f 21.50 verminderd met 8 pet. ia / 19.78. 



