161 



oog. Nu wij door goedkooper bereidingswijze ven zuur- 

 stof in staat zijn gesteld de petroleum-verlichting dienst- 

 baar te maken , waar dit vroeger niet denkbaar was, 

 zullen wij de aardolie meer en meer in toepassing zien 

 brengen, zoo de aders daartoe op Java slechts worden 

 geopend, en letten wij dan op de prijzen, die het ruwe 

 product in Amerika- aan de bron bedingt, te weten 12 a 

 15 c. per gallon of ca. 5 Ned. kannen; dan kunnen wij 

 daaraan analoog besluiten, dat ze ook hier onder de goed- 

 koope brandstoffen zou behooren, te meer, daar tot vele 

 doeleinden, — onder anderen tot verbranding onder toe- 

 voer van zuurstof, ruwe aardolie, zonder voorafgegane zui- 

 vering, zeer goed is aan te wenden. 



Toen ik in het jaar 1862 petroleura-soorten onderzocht, 

 die herkomstig waren van Java en Madoera, kwamen mij 

 onder anderen twee daarbij voor, die, zonder voorafge- 

 gane zuivering, bruikbaar waren tot verlichting. Het was 

 eene afkomstig van de residentie Soerabaja, Goenong-Saha- 

 rie, en de andere van Soemanap, eiland Madoera : eindelijk is 

 mij een derde soort, hieraan gelijk, in handen gekomen, uit 

 de residentie Banjoe-Mas: ook deze olie is zóó vloeibaar 

 en vluchtig, dat ze ongezuiverd in een lamp kan branden. 



Nu nog een enkel woord over de bereidingswijze van 

 zuurstorgas. 



Zeiden wij boven reeds, dat men in Indie in de eerste 

 plaats eenvoudige werktuigen moet verkiezen, boven sa- 

 mengestelde, ten opzichte van de inlichting der lampen, — • 

 ten volle slaat dit 'tevens op de bereidingswijze der noo- 

 dige zuurstof. 



Drie der bovengenoemde manieren zouden hier in aan- 

 merking kunnen komen, omdat zij niet omslachtig en vrij 

 van gevaar zijn. 



Het is die van Carlevis , te weten: gloeien van bruin- 

 steen met zand, 



de tweede: gloeien van gips met zand, 



de derde: Fleitmanns proces, inwerking van kobalthy- 



