164 



De mededeelingen van den Heer de Fretes waren van 

 den navolgenden inhoud : 



» Het sagomeel wordt gewonnen uit de navolgende palm- 

 soorten : 



1°. Sago-loetüe. (Metroxylon Rumphi) waarvan de sago- 

 doeri-rotan eene verscheidenheid is. Steel en as der blade- 

 ren en kolfscheede gedoomd. 



2°. Sago-molat , ook sago-perampoean (Metroxylon Sa- 

 gus.) Steel, blad en scheeden zonder doorn. 



5°. Sago-doerie-rotan (Metroxylon micracanthwm.) Door- 

 nen even als bij No. 1 , maar dikker en korter. 



4°. Sago-ihoer (Metroxylon sylvestre.) Doornen der ste- 

 len kort, dun en dicht. 



5°. Sago-makanaroe (Metroxylon longispinum.) Weini- 

 ge, maar zeer lange doornen op de stelen. 



6°. Sago-baboea, ook Sago-doerie. Schijnt eene verschei- 

 denheid te zijn van No. 5, en komt alleen op Klein-Ceram 

 en Boeroe voor. 



7°. Sago-oelan, (Metroxylon filare.) Stelen met haar- 

 vormige doornen, komt veel voor op Gvool-Ceram en Boe- 

 roe. 



Vóór de bereiding is het merg van alle deze sagopal- 

 men lichtroodachtig van kleur. 



Het gewonnen meel van alle soorten is echter wit, uit- 

 gezonderd dat van No. 4 , hetwelk steeds lichtrood blijft. 

 Wordt echter het in manden (toeman) bewaarde onzuivere 

 en nog vochtige meel in bamboebakken (njiroe) gedaan en 

 aan de lucht gedroogd, dan wordt, na verloop van 2, 3 

 of 4 dagen , het meel ook van No. 5 , 6 en 7 licht- 

 rood , terwijl dat van No. 1 , 2 en 3 bij deze behandeling 

 wit blijft. 



De roode kleur van het merg der sagopalmen in 't al- 

 gemeen en die van enkele soorten van het sagomeel in 't 

 bijzondere, is afhankelijk van eene in water oplosbare 

 kleurstof, welke bij het wasschen der sago met het ge- 



