165 



bruikte water afloopt, na daaraan eene roodviolette kleur 

 gegeven te hebben. In eene aan het licht blootgestelde 

 stopflesch bewaard wordende, verliest dit water allengskens 

 wederom deze kleur. 



Sommige soorten van sagomeel hebben eene vuil- of wit- 

 blauwe kleur, voornamelijk die, welk van Boeroe, Manipa , 

 Amblaiiw en Ceram afkomstig zijn, Men schrijft dit toe 

 aan twee omstandigheden : 



Eerstens aan de eigenschappen van het water, waarme- 

 de het sagomerg wordt uitgewasschen, hetwelk op die 

 plaatsen zeldzaam stroomend water zou zijn; meestal vindt 

 men daar in de moerassige sagobosschen slechts stilstaand 

 water; dit water is, behalve door de in hetzelve rottende 

 plantenstoffen — zoo als zulks in de meeste indische moe- 

 rasbosschen het geval is — ook nog door het reeds bij het 

 uitwasschen der sago gebruikte, en uit den, tot het op- 

 vangen van het sagomeel dienenden langen bak afgeloo- 

 pene water, donker gekleurd. 



Tweedens, doordien men op die plaatsen de gewoonte 

 heeft, het reeds in manden (toeman) verzamelde meel, 

 ter voorkoming van algeheele drooging, in een vierkanten i 

 in den vochtigen grond gemaakten kuil op te bergen , tot er 

 een voor den uitvoer voldoende voorraad bijeen is gebracht. 



Dit meel, dat er minder smakelijk uitziet, wordt som- 

 tijds, voor het bakken tot sagokoekjes, geverwd met het 

 sap der rijpe vruchten van Basella cordifolia of met het 

 sap der jonge bladeren van Tectonia grandis, waardoor de 

 koekjes de meest gewilde kleur der meelsoort van No. 4 

 verkrijgen. 



Laat men dit verwen achterwege , dan hebben de koek- 

 jes uit dit meel bereid, eene blauwachtiggrijze kleur. 



Wordt het sagomerg een of meer dagen bewaard, alvo- 

 rens uitgewasschen te worden , dan begint het te gisten , 

 en het daaruit gewonnen meel behoudt meestal eene vuil- 

 achtig-gele kleur en een sterken reuk naar azijn. 



Door aanhoudend wasschen van het ruwe sagomeel , ver- 



