166 



krijgt men eindelijk eene zuiver witte stof, zoodat zij dan 

 geschikt wordt voor de bereiding van geparelde sago. 



De meeste inlanders dezer eilanden gebruiken nu het 

 sagomeel en zijne bereidingen wel als hoofd voedsel , doch 

 vullen hunne voeding aan, zoo zij daartoe in de gele- 

 genheid zijn, met rijst, mais, klappernoot, kanarieno- 

 ten, aard- en* boomvruchten, vooral pisang, en met eenig 

 visch of vleesch. Zeevarende inlanders leven er echter 

 bijna uitsluitend van, en aan inlandsche hulptroepen bij 

 expeditiën, worden slechts sagokoekjes en geringe hoe- 

 veelheden gedroogde visch van gouvernementswege ver- 

 strekt. 11 



De heer J. E. Teijsmann, honorair inspecteur der cultu- 

 res en hortulanus van 's lands plantentuin te Buitenzorg, 

 wien ik om nadere inlichting gevraagd heb, omtrent de 

 botanische benaming der verschillende Metroxylonsoorten , 

 heeft mij medegedeeld, dat al de genoemde sagosoorten, 

 met uitzondering der Metroxylon filare, die zeer weinig 

 en dan nog slechte sago oplevert, goede sago geven. Sa- 

 go-toenie levert de beste, en doerie of oetan de slechtste 

 dier soorten. Op Java, Sumatra en Borneo vindt men 

 ook goede en slechte soorten , waarvan de Javaansche de 

 minst goede schijnt te zijn. 



Op Java wordt geen sago bereid , doch wel op Borneo 

 en Sumatra 's Westkust. 



Eigenschappen dezer sagosoorten. 



Ie soort. Wit sagomeel. Het is een gelijkmatig poeder van 

 witte kleur, tamelijk droog, reuk- en smaakloos; onder 

 het microscoop gezien, bij eene 280 malige lineaire vergroo- 

 ting, vertoont het zich als langwerpig ronde, of meer 

 ronde korrels, waarvan sommige eene helmvormige ge- 

 daante bezitten , andere die van een beker zonder voet. 

 Op de hierbij gevoegde teekening, is sub A een getrouw 

 beeld van dit sagomeel bij de genoemde vergrooting gege- 



