174 



Wellicht is dan ook het mindere gehalte aan eiwitach- 

 tige lichamen in het roode en blauwe sagomeel aan deze 

 omstandigheid toe te schrijven. 



De sagokoekjes of broodjes uit deze soorten van sago- 

 meel bereid, zijn natuurlijk ook slechte voedingstoffen; ik 

 heb ze niet verder scheikundig laten onderzoeken , aange- 

 zien de uitkomsten van het onderzoek van het sagomeel 

 hieromtrent de meeste inlichting kan geven; slechts hun 

 watergehalte is bepaald , en dit bedroeg van de broodjes van 

 witte sago 17,845 percent, van broodjes van roode sago 

 19,131 percent en van die van blauwe sago 19,34 percent, 

 dus iets meer dan het watergehalte der verschillende sa- 

 gomeelsoorten , waaruit zij vervaardigd zijn. 



De sagokoekjes of broodjes zijn dus eene onvoldoende 

 voedingstof, want een volwassen mensch , die 's daags p # 

 m. 1 kilogram sagokoekjes nuttigt, ontvangt daarbij , naar- 

 mate de soort is, slechts 25 tot 38 wichtjes eiwitachtige 

 lichamen, te weinig om daarmede behoorlijk te worden 

 gevoed. 



De sago-eters zijn dus verplicht andere eiwitachtige voe- 

 dingstoffen als bijspijs te gebruiken , willen zij krachtige 

 menschen zijn, willen zij den arbeid kunnen verrichten, 

 die men billijkerwijze van hen vorderen kan. Vleesch , 

 visch, eiwitbevattende groenten en zaden moeten voorna- 

 melijk de bijspijzen zijn, en die moeten in ruimere hoe- 

 veelheid worden genuttigd, dan zulks het geval is bij de 

 inlanders, die zich met rijst voeden. 



Uit het gehouden onderzoek is het in allen gevalle mij 

 met de meeste zekerheid gebleken, dat de sago op zich 

 zelve een onvoldoend voedsel is en dat aan troepen en inlanders, 

 die zwaren arbeid te verrichten hebben, behoorlijke bijspijzen 

 bij de sago dienen te worden gegeven. 



